Sunday, December 10, 2017

A bag of sugar, rice, macaroni and red velvet overalls for a child, prepared by a “missing person”…

A bag of sugar, rice, macaroni and red velvet overalls for a child, prepared by a "missing person"…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

The remains of Omer Hasan Depreli who was a civilian and who had been taken from his house in Kaymakli and was "missing" since the 26th of December 1963 has been found during the exhumations at the Tekke Gardens cemetery… Exactly after 54 years from the day he "disappeared", he will be buried on the exact day of his disappearance, that is 26th of December 2017.
The "missing" Omer Hasan Depreli, his family and other Turkish Cypriots from Kuchuk Kaymakli (Omorphita) had fled their homes from Omorphita on the 25th of December 1963 due to some fighting with Greek Cypriots… They had gone to the nearby Hamit Mandrez village seeking refuge… On the next day, that is on the 26th of December 1963, Omer Hasan Depreli would go together with Huseyin Vretchali, Mehmet Ahmet Kochino, Kemal Ahmet Kochino and Hasan Hakki to Omorphita – some to feed their animals and Omer to pick up some stuff from his house…
At his house, Omer would prepare a bag for his kids and family… In a bag he would put some sugar, some rice, some macaroni and an overall of red velvet for his 5 year old daughter Zehra…
But this bag would remain on a chair next to the table in the kitchen… He would be taken from his house by some Greek Cypriots, killed and would go "missing"…
After the 15th of January 1964, his family would be able to go for a quick visit to their home in Omorphita in order to pick a few things they needed, and they would find this bag in the kitchen… The car keys would be found 50 meters away from the house next to some reed… Probably while Omer was taken by force by some Greek Cypriots, he wanted to leave behind some sort of clue for his family, throwing his car keys there…
The family would never be able to go back and live again in this house – they would take a few pieces of furniture but the kids would have to live as orphan kids as refugees...
Omer Hasan Depreli was from Sinda and had married with Dervishe from the same village and they had five kids… His daughter Sozay was 17 years old, his son Izzet was 12, Huseyin was 10, Halil was 8 and his youngest daughter Zehra was 5.
Dervishe Hanim was pregnant with their sixth kid – this baby girl would be born after her husband disappeared and they would call this little girl Emine – but unfortunately Emine would have an accident and would burn and then die after a little while when she was two…
And Dervishe Hanim would die on the 29th of March 2003, without being able to see that the remains of her husband had been found in the Tekke Gardens' cemetery…
Together with the four other Turkish Cypriots, Omer Hasan Depreli had been taken from Omorphita and they had all been killed in cold blood. These were ordinary civilians – not soldiers – who had gone to feed their sheep and goats or pick up a few things for their families who had become refugees… They were murdered in cold blood by some Greek Cypriots who had gone searching for Turkish Cypriots to kill in Omorphita… You can predict who they might have been… We see this pattern in a part of the population of both main communities – the cowards, the opportunists, the killers who have killed innocent civilians both in 1963-64 and in 1974… Why? Because they had the "opportunity"… Why? Because they had "protection"… Why? Because they could get away with it…
The bodies of those killed like this would be collected from the area of Nicosia and would be put in the morgue in the Nicosia General Hospital. Then, the Greek Cypriot authorities would try to compile a list of around 21 or 22 Turkish Cypriots in the morgue, trying to define their identities and for some they would and for some they would write "unknown Turkish Cypriot from Omorphita". They would send this list to the Turkish Cypriot authorities through the Red Cross probably around the 27th of December 1963 and would ask them to come and pick up the dead bodies of these Turkish Cypriots from the morgue. But the Turkish Cypriot authorities would not go or could not go to pick them up… The Greek Cypriot authorities would wait for some days and then probably around the 4th of January 1964, they would take these bodies outside the Agios Vassilios Turkish Cypriot cemetery, open some big cavities and bury them in mass graves… After this, the Turkish Cypriot authorities, accompanied by British soldiers and the Red Cross would go there and open these mass graves on the 13th of January 1964 – a team headed by Dr. Husrev Daghseven would take out the bodies of these "missing" Turkish Cypriots and they would be sent to the Red Crescent Hospital in Nicosia for autopsies.
Despite the fact that the Turkish Cypriot authorities had a list sent by the Greek Cypriot authorities and despite the fact that the doctor, Husrev Daghseven, would recognize some of those from that particular list while taking the bodies out of the mass graves, the Turkish Cypriot authorities would not try to identify them and they would bury them all in the Tekke Gardens' cemetery as "martyrs of Ayvasil…" without even notifying the relatives of these "missing persons".
I would publish that list sent by the Greek Cypriot authorities to the Turkish Cypriot authorities exactly ten years ago back in 2007 in the YENIDUZEN newspaper on my pages called "Cyprus: The Untold Stories" and I would also interview the doctor, Mr. Husrev Daghseven about how he had exhumed the mass graves in Ayios Vassilios… In this way, for the first time the relatives of those "missing persons" from the list and our community would find out that there were some "missing" Turkish Cypriots buried in the Tekke Gardens' cemetery…
Some of the relatives of these "missing persons" would take this list after we published it and would go and visit some Turkish Cypriot authorities to demand an explanation, but they would be told, "There is no such thing! This is a game of the Greek Cypriots!", continuing to deny the truth…
It would take us ten years of struggle and push by some relatives of "missing persons" in order for the Cyprus Missing Persons' Committee to be able to dig the graves marked as "Ayvasil" or "unknown" in the Tekke Gardens' cemetery and they would find remains of 35 persons… Now we are in a process of DNA testing to see how many of them are "missing persons" and already we have had seven funerals of these "missing persons" – the funeral of Omer Hasan Depreli would be the eighth funeral…
His children Halil, Dr. Huseyin, Izzet, Sozay and Zehra will be burying the remains of their "missing" father on the 54th anniversary of his "disappearance", that is the 26th of December 2017…
The "missing" Omer Hasan Depreli will return to his children in a small coffin – isn't so much tragedy too much for his family?
Let alone the fact that he had been kidnapped and killed by some Greek Cypriots, his five kids had become orphans, his wife and kids had become refugees and waited throughout their lives for his return and not only this but our "own side" would hide his grave from his relatives even though they knew where he had been buried… And they would continue to hide it for decades, adding pain to injury for his relatives…
One of the sons of Omer Hasan Depreli, Dr. Huseyin Depreli says that "My clinic for over ten years was overlooking the Tekke Gardens' Cemetery… I did not know that my father had been buried there… And every day I would be looking at this cemetery from my clinic…"
He is heartbroken, and this cruelty is part of this big tragedy, this big scandal… The child of a "missing person" would go to his clinic every single day, would not know where his father was buried, his father would be on the official "Missing Persons' List" and many decades later, he would realize that he had been looking at the grave of his father without knowing it…
The grave of Omer Hasan Depreli and the other "missing persons" in the cemetery of the Tekke Gardens would only be exhumed after lots of struggle… Why? If their own children were buried here in unmarked graves, would the Turkish Cypriot authorities act like that? Maybe they used the pain of the "missing persons" and the "martyrs" for their own interest but what remains is only pain in the hearts of the people… No matter how hard they tried to cover-up and hide the truth, now in the end, the truth is out with all its nakedness. And all those who shouted at us that these graves should not open are one by one dying now… Now, their names are mentioned with the cruelty that they had been involved in against the relatives of "missing persons"… If they could hear what is said about them now, they would turn in their graves…
Omer Hasan Depreli was born in 1918 in Sinda. He was a chauffeur… During the Second World War between 1940-45 he was a soldier in the British army and had gone all the way to Egypt and Malta, driving heavy vehicles… During the years 1955 he had worked as an auxiliary policeman. After that he would work as a chauffeur. He did not have a bus or a truck of his own but would work for "Deveci Hasan" ("Hasan the Camel Owner") in the "Deveciler Khani" ("Khani of Camel Owners") in Nicosia, collecting wool from all over the island… He would collect the wool from the sheep from all over the island… He was the first person from Sinda to have a driving license… He was a civilian trying to help his family survive on this land…
I will go to his funeral to share the pain of his relatives and to lay some flowers on his small coffin… May he rest in peace now…

25.11.2017

Photo: Ömer Hasan Depreli…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 10th of December 2017, Sunday. An extended version of this article has been published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 25th of November 2017 and the link is:
http://www.yeniduzen.com/54-yil-sonra-gelen-cenaze-11574yy.htm

Μια τσάντα με ζάχαρη, ρύζι, μακαρόνια και μια κόκκινη βελούδινη φόρμα για ένα παιδί, που ετοιμάστηκαν από ένα «αγνοούμενο»…

Μια τσάντα με ζάχαρη, ρύζι, μακαρόνια και μια κόκκινη βελούδινη φόρμα για ένα παιδί, που ετοιμάστηκαν από ένα «αγνοούμενο»…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Τα οστά του Omer Hasan Depreli που ήταν πολίτης και που τον είχαν πάρει από το σπίτι του στο Καϊμακλί και ήταν «αγνοούμενος» από τις 26 Δεκεμβρίου 1963, έχουν βρεθεί στη διάρκεια των εκταφών στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke… Uα ταφεί την ίδια μέρα της εξαφάνισης του, ακριβώς 54 χρόνια μετά από τη μέρα που «εξαφανίστηκε», δηλαδή στις 26 Δεκεμβρίου 2017.
Ο «αγνοούμενος» Omer Hasan Depreli, η οικογένεια του και άλλοι Τουρκοκύπριοι από το Kuchuk Kaymakli (Ομορφίτα), εγκατέλειψαν τα σπίτια τους στην Ομορφίτα στις 25 Δεκεμβρίου 1963 λόγω συγκρούσεων με Ελληνοκυπρίους… Είχαν πάει στο κοντινό χωριό Hamit Mandrez αναζητώντας καταφύγιο… Την επόμενη μέρα, δηλαδή στις 26 Δεκεμβρίου 1963 ο Omer Hasan Depreli πήγε στην Ομορφίτα μαζί με τους Huseyin Vretchali, Mehmet Ahmet Kochino, Kemal Ahmet Kochino και Hasan Hakki – κάποιοι πήγαν για να ταΐσουν τα ζώα του ς και ο Omer για να πάρει κάποια πράγματα από το σπίτι του…
Στο σπίτι του, ο Omer ετοίμασε μια τσάντα για τα παιδιά και την οικογένεια του… Στη τσάντα έβαλε λίγη ζάχαρη, λίγο ρύζι, λίγα μακαρόνια και μια κόκκινη βελούδινη φόρμα για την 5χρονη κόρη του Zehra…
Όμως η τσάντα αυτή παρέμεινε πάνω σε μια καρέκλα δίπλα από το τραπέζι στην κουζίνα… Τον πήραν κάποιοι Ελληνοκύπριοι από το σπίτι του, τον σκότωσαν και έγινε «αγνοούμενος»…
Μετά τις 15 Ιανουαρίου 1964 η οικογένεια του κατάφερε να πάει για μια σύντομη επίσκεψη στο σπίτι τους στην Ομορφίτα, για να πάρουν κάποια πράγματα που χρειάζονταν και βρήκαν αυτή τη τσάντα στην κουζίνα… Τα κλειδιά του αυτοκινήτου βρέθηκαν 50 μέτρα μακριά από το σπίτι, δίπλα σε κάποια καλάμια… Πιθανώς ενώ κάποιοι Ελληνοκύπριοι έπαιρναν βίαια τον Omer, ήθελε να αφήσει κάποιο σημάδι στην οικογένεια του, ρίχνοντας τα κλειδιά του αυτοκινήτου του εκεί…
Η οικογένεια δεν μπόρεσε ποτέ να επιστρέψει και να ζήσει ξανά στο σπίτι αυτό – πήραν κάποια έπιπλα αλλά τα παιδιά ήταν αναγκασμένα να ζουν ορφανά και πρόσφυγες…
Ο Omer Hasan Depreli ήταν από τη Σίντα και είχε παντρευτεί με τη Dervishe από το ίδιο χωριό και είχαν πέντε παιδιά… Η κόρη του Sozay ήταν 17 χρονών, ο γιος του Izzet 12, ο Huseyin 10, ο Halil 8 και η μικρή του κόρη Zehra 5 χρονών.
Η Dervishe Hanim ήταν έγκυος με το έκτο τους παιδί – η μικρή κορούλα γεννήθηκε μετά την εξαφάνιση του άντρα της και την ονόμασαν Emine –δυστυχώς όμως η Emine είχε ατύχημα και κάηκε και μετά από λίγο καιρό πέθανε όταν ήταν δύο χρονών…
Και η Dervishe Hanim πέθανε στις 29 Μαρτίου 2003 χωρίς να μπορέσει να δει ότι βρέθηκαν τα οστά του συζύγου της στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke…
Είχαν πάρει τον Omer Hasan Depreli μαζί με τους τέσσερεις άλλους Τουρκοκύπριους από την Ομορφίτα και όλοι τους είχαν σκοτωθεί εν ψυχρώ. Αυτοί ήταν απλοί πολίτες – όχι στρατιώτες – που είχαν πάει για να ταΐσουν τα πρόβατα και τις κατσίκες τους ή για να πάρουν κάποια πράγματα για τις οικογένειες τους που έγιναν πρόσφυγες… Δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ από κάποιους Ελληνοκύπριους που είχαν πάει στην Ομορφίτα αναζητώντας Τουρκοκύπριους για να τους σκοτώσουν… Μπορείτε να υπολογίσετε ποιοι θα μπορούσε να ήταν… Βλέπουμε αυτό το μοτίβο σε ένα μέρος του πληθυσμού και των δύο κύριων κοινοτήτων – οι δειλοί, οι οπορτουνιστές, οι δολοφόνοι που είχαν σκοτώσει αθώους πολίτες και το 1963-64 και το 1974… Γιατί; Διότι είχαν την «ευκαιρία»… Γιατί; Διότι είχαν «προστασία»… Γιατί; Διότι μπορούσαν να ξεφύγουν με αυτό…
Τα σώματα εκείνων που σκοτώθηκαν με αυτόν τον τρόπο συλλέχτηκαν από την περιοχή της Λευκωσίας και τοποθετήθηκαν στο νεκροτομείο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Μετά, οι Ελληνοκυπριακές αρχές προσπάθησαν να καταρτίσουν κατάλογο με περίπου 21 ή 22 Τουρκοκύπριους στο νεκροτομείο, προσπαθώντας να προσδιορίσουν την ταυτότητα τους και για κάποιους το έκαναν και για κάποιους έγραψαν «άγνωστος Τουρκοκύπριος από την Ομορφίτα». Έστειλαν τον κατάλογο αυτό στις Τουρκοκυπριακές αρχές μέσω του Ερυθρού Σταυρού, πιθανόν γύρω στις 27 Δεκεμβρίου 1963 και τους ζήτησαν να έρθουν και να πάρουν τα νεκρά σώματα αυτών των Τουρκοκυπρίων από το νεκροτομείο. Όμως οι Τουρκοκυπριακές αρχές δεν πήγαν ή δεν μπορούσαν να πάνε και να τους παραλάβουν… Οι Ελληνοκυπριακές αρχές περίμεναν για κάποιες μέρες και μετά πιθανόν γύρω στις 4 Ιανουαρίου 1964, πήραν τα σώματα αυτά έξω από το τουρκοκυπριακό νεκροταφείο στον Άγιο Βασίλειο, άνοιξαν κάποιες μεγάλες κοιλότητες και τους έθαψαν σε μαζικούς τάφους… Μετά από αυτό, οι Τουρκοκυπριακές αρχές, συνοδευόμενες από Βρετανούς στρατιώτες και τον Ερυθρό Σταυρό, πήγαν εκεί και άνοιξαν αυτούς τους μαζικούς τάφους στις 13 Ιανουαρίου 1964 – μια ομάδα με επικεφαλής τον Dr. Husrev Daghseven έβγαλε τα σώματα αυτών των «αγνοούμενων» Τουρκοκυπρίων και τα έστειλαν στο νοσοκομείο Ερυθράς Ημισελήνου στη Λευκωσία για νεκροψία.
Παρά το γεγονός ότι οι Τουρκοκυπριακές αρχές είχαν ένα κατάλογο που τους έστειλαν οι Ελληνοκυπριακές αρχές και παρά το γεγονός ότι ο γιατρός Husrev Daghseven αναγνώρισε κάποιους από αυτούς από τον συγκεκριμένο κατάλογο ενώ έβγαζε τα σώματα από τους μαζικούς τάφους, οι Τουρκοκυπριακές αρχές δεν προσπάθησαν να τους αναγνωρίσουν και τους έθαψαν όλους στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke ως «μάρτυρες του Ayvasil…» χωρίς καν να ειδοποιήσουν τους συγγενείς αυτών των «αγνοουμένων».
Πριν από ακριβώς δέκα χρόνια δημοσίευσα στις σελίδες μου με τίτλο «Κύπρος: οι Ανείπωτες Ιστορίες» στην εφημερίδα YENIDUZEN, εκείνο τον κατάλογο που έστειλαν οι Ελληνοκυπριακές αρχές στις Τουρκοκυπριακές αρχές και επίσης πήρα συνέντευξη από το γιατρό Husrev Daghseven για το πως είχε κάνει τις εκταφές των μαζικών τάφων στον Άγιο Βασίλειο… Με αυτό τον τρόπο, για πρώτη φορά οι συγγενείς εκείνων των «αγνοουμένων» από τον κατάλογο και η κοινότητα μας έμαθαν ότι υπήρχαν κάποιοι «αγνοούμενοι» Τουρκοκύπριοι θαμμένοι στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke…
Κάποιοι από τους συγγενείς εκείνων των «αγνοουμένων» πήραν τον κατάλογο αυτό μετά που τον δημοσιεύσαμε και πήγαν και επισκέφτηκαν κάποιες Τουρκοκυπριακές αρχές απαιτώντας εξηγήσεις, αλλά τους είπαν «Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα! Αυτό είναι παιγνίδι των Ελληνοκυπρίων!», συνεχίζοντας να αρνιούνται την αλήθεια…
Χρειάστηκαν δέκα χρόνια αγώνων και πίεσης από κάποιους συγγενείς «αγνοουμένων» για να μπορέσει η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων να σκάψει τους τάφους με σήμανση «Ayvasil» («Άγιος Βασίλειος») ή «Άγνωστος» στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke και βρήκαν τα οστά 35 ατόμων… Τώρα είμαστε στη διαδικασία των εξετάσεων DNA για να δούμε πόσοι από αυτούς είναι «αγνοούμενοι» και ήδη είχαμε επτά κηδείες αυτών των «αγνοουμένων» - η κηδεία του Omer Hasan Depreli θα είναι η όγδοη…
Τα παιδιά του Halil, Dr. Huseyin, Izzet, Sozay και Zehra θα θάψουν τα οστά του «αγνοούμενου» πατέρα τους στην 54η επέτειο της «εξαφάνισης» του, δηλαδή στις 26 Δεκεμβρίου 2017…
Ο «αγνοούμενος» Omer Hasan Depreli θα επιστρέψει στα παιδιά του σε ένα μικρό φέρετρο – δεν είναι τόση πολλή τραγωδία για την οικογένεια του;
Εκτός από το γεγονός ότι είχε απαχθεί και σκοτωθεί από κάποιους Ελληνοκύπριους, τα πέντε του παιδιά είχαν γίνει ορφανά, η γυναίκα και τα παιδιά του έγιναν πρόσφυγες και περίμεναν την επιστροφή του σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους και όχι μόνο αυτό αλλά η «δική μας πλευρά» έκρυψε τον τάφο του από τους συγγενείς του παρόλο που ήξεραν που ήταν θαμμένος… Και συνέχιζαν να τον κρύβουν για δεκαετίες, προσθέτοντας στον πόνο και το τραύμα των συγγενών του…
Ένας από τους γιους του Omer Hasan Depreli, o Dr. Huseyin Depreli λέει ότι «Η κλινική μου για περισσότερο από δέκα χρόνια ήταν πάνω από το νεκροταφείο των Κήπων του Tekke και είχε αυτή τη θέα… Δεν ήξερα ότι ο πατέρας μου ήταν θαμμένος εκεί… Και κάθε μέρα έβλεπα το νεκροταφείο αυτό από την κλινική μου…»
Είναι πληγωμένος και αυτή η σκληρότητα είναι μέρος αυτής της μεγάλης τραγωδίας, αυτού του μεγάλου σκανδάλου… Το παιδί ενός «αγνοουμένου» πήγαινε στην κλινική του κάθε μέρα χωρίς να ξέρει που είναι θαμμένος ο πατέρας του, ο πατέρας του ήταν στον επίσημο «Κατάλογο Αγνοουμένων Ατόμων» και μετά από αρκετές δεκαετίες, συνειδητοποιεί ότι έβλεπε τον τάφο του πατέρα του χωρίς να το ξέρει…
Ο τάφος του Omer Hasan Depreli και των άλλων «αγνοουμένων» στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke σκάφτηκε μόνο μετά από πολλούς αγώνες… Γιατί; Αν τα δικά τους παιδιά ήταν θαμμένα εδώ σε τάφους χωρίς επιγραφή, οι Τουρκοκυπριακές αρχές θα δρούσαν έτσι; Ίσως χρησιμοποίησαν τον πόνο των «αγνοουμένων» και των «μαρτύρων» για το δικό τους συμφέρον αλλά το μόνο που μένει είναι πόνος στις καρδιές των ανθρώπων… Όσο πολύ και να προσπάθησαν να συγκαλύψουν και να κρύψουν την αλήθεια, τώρα στο τέλος, η αλήθεια βγήκε προς τα έξω με όλη της τη γύμνια. Και όλοι εκείνοι που μας φώναζαν ότι αυτοί οι τάφοι δεν πρέπει να ανοιχτούν τώρα πεθαίνουν ένας-ένας… Τώρα, τα ονόματα τους αναφέρονται με την σκληρότητα με την οποία είχαν εμπλακεί έναντι των συγγενών των «αγνοουμένων»… Αν μπορούσαν να ακούσουν αυτά που λέγονται για αυτούς τώρα, θα στριφογύριζαν στους τάφους τους…
Ο Omer Hasan Depreli γεννήθηκε το 1918 στη Σίντα. Ήταν οδηγός… Στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου μεταξύ 1940-45 ήταν στρατιώτης στο Βρετανικό στρατό και είχε πάει στην Αίγυπτο και τη Μάλτα, οδηγώντας βαρέα οχήματα… Στη διάρκεια των χρόνων, το 1955 εργαζόταν ως βοηθητικός αστυνομικός. Μετά εργαζόταν ως οδηγός. Δεν είχε δικό του λεωφορείο ή φορτηγό αλλά εργαζόταν για τον «Deveci Hasan» («Hasan ο καμηλάρης») στο «Deveciler Khani» («Χάνι των Καμηλάρηδων») στη Λευκωσία, συλλέγοντας μαλλί από όλο το νησί… Μάζευε το μαλλί από πρόβατα από όλο το νησί… Ήταν το πρώτο άτομο από τη Σίντα που είχε άδεια οδήγησης… Ήταν ένας πολίτης που προσπαθούσε να βοηθήσει την οικογένεια του να επιβιώσει σε αυτή τη γη…
Θα πάω στην κηδεία του για να μοιραστώ τον πόνο των συγγενών του και για να βάλω λίγα λουλούδια στο μικρό του φέρετρο… Ας αναπαυθεί εν ειρήνη τώρα…

Photo: Ömer Hasan Depreli…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 10th of December 2017, Sunday. An extended version of this article has been published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 25th of November 2017 and the link is:
http://www.yeniduzen.com/54-yil-sonra-gelen-cenaze-11574yy.htm

FROM THE ARCHIVES: “The story of Ayios Sozomenos (Arpalik) village...”

FROM THE ARCHIVES: "The story of Ayios Sozomenos (Arpalik) village..."

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

He was deaf and mute, an old man who could neither hear, nor speak... The only way this old shepherd could communicate was by using his hands, making signs, using the expressions of his face and body... Yusuf Emir Hasan was an old man, a shepherd from Civisil, who was grazing his sheep in the fields outside Civisil, together with a cousin of his in early February 1964... He was not aware that this would be the last day of his life, that this would be the last time he would smile, last time that he would see the sun, the last time that he would look at his sheep... He was exactly 74 years old.
He saw some people coming on the main road to Mazotos and he was not aware, this old shepherd, that this was a crowd coming from the funeral of a policeman at Anaphotiya village – the policeman, Tasos Constantinou, had been killed at Ayios Sozomenios (Arpalik). Was he one of those policemen who had been ambushed and killed at the motor house at the edge of the village in early February 1964 or was he later killed during the fighting that arose after this ambush set up by a team of young TMT guys, without the consent of the TMT leader of the village?
The old shepherd did not know any of this – according to a Greek Cypriot friend who told me his story, when he saw a crowd coming, he went forward to greet them and to ask for a cigarette, holding his two fingers to his mouth and making a sign as though smoking a cigarette.
Instead of a cigarette, he would be killed here, on the main road to Mazotos together with his cousin Shevket Salih Sakalli... Shevket was 44 years old, also from Civisil, married with Pembe and had six children... Some Greek Cypriots who were coming back from the funeral of the policeman at Anaphotiya would kill them both and both are still "missing" since that day…
I am sure the old man did not and could not understand why he was being killed... After all, he only wanted a cigarette... In his silent world, he would not even be able to shout out loud, to tell his killers `Stop! Please stop!..` He would meet death, as he had met life in total silence – perhaps only with his eyes and his face and his hands, he would make signs to try to tell the Greek Cypriot killers that all he wanted was a cigarette!... The old man was not aware of the young TMT guys who had set an ambush outside Ayios Sozomenos, he did not know that there was fighting afterwards and some Turkish Cypriots and Greek Cypriots had been killed, he was not aware that Ayios Sozomenos would be evacuated and all the Turkish Cypriots would be taken to Louroudjina (Akincilar) to live a life of displaced for the rest of their lives... He was not aware that Ayios Sozomenos would become a ghost village, at the edge of Dali and Potamia – over the years the buildings would crumble into stones and dust and nothing would remain, nothing except the memory of those who remembered how life was in this village...
Ali Fegan, one of the local legends of the Turkish Cypriot left movement would keep these memories and would speak to me to tell me the story of Ayios Sozomenos (Arpalik). Back in 1957-58 when Turkish Cypriot-Greek Cypriot conflict was breeding around Ayios Sozomenos in Louroudjina and Piroyi, his father Mustafa Lefkaridi, the mukhtar of the village would be beaten up by some men of TMT because he had made an agreement with the Greek Cypriot mukhtar of the village called `Saghir Dimitri` (The Deaf Dimitri) in order to keep peace in the village and not allow any outsiders to come to the village or create conflict in the village. The son of the Greek Cypriot mukhtar, Panteli, would flee from Louroudjina to come and stay with his father. The `nationalists` of the village were upset that the son of the Greek Cypriot mukhtar had come to stay in the village and wanted him to leave... So at night, the young TMT members would start a fire around the house of the Greek Cypriot mukhtar. The fire would be extinguished and the next day, the Turkish Cypriot mukhtar of Ayios Sozomenos, Mustafa Lefkaridi, would hand over these Turkish Cypriot youngsters to the policemen to be punished... Some Greek Cypriots from around Ayios Sozomenos, especially from Geri had also come and with the help of the Greek Cypriot mukhtar, some of those who had come to make trouble were also identified and handed over to the police. Ayios Sozomenos would be saved from the edge of the cliff in 1957-58 with the wisdom and leadership of the two mukhtars but not for long... And the Turkish Cypriot mukhtar, Mustafa Lefkaridi, together with the teacher of the village Mustafa Ethem, and another co-villager, Hasan Djidik would be beaten up by some men of TMT, for handing over the youngsters who had tried to burn the house of the Greek Cypriot mukhtar to the police... The youngsters would be set free in a few days and the mukhtar would be called `pro-Greek, traitor, communist etc.` A new TMT leadership would take over in the village. The Turkish Cypriots of the village would be split and people would start to stand guard against each other!...
In those years, the young TMT members or sympathizers would call themselves `The Djelal Hordan Youth`. A `missionary` from Turkey called Djelal Hordan would come to Cyprus and would go round the villages, trying to pump up `nationalism` and create a `nationalist youth`... `The Djelal Hordan Youth` of Ayios Sozomenos, would then proceed to set up an ambush on the 6th of February 1964 at the motor home 3 kilometres outside the village against some Greek Cypriots who would come to open the water for irrigation because this well would be used by surrounding villages as well. They would kill two or three Greek Cypriots here, among them a policeman and soon fighting would begin. The new TMT leader who is against such an ambush was not even in the village at the time of the ambush – he had gone to Potamia to speak with the leader of TMT there about how to stop this ambush. But `The Djelal Hordan Youth` would not listen to the local TMT leader and fighting would begin. Greek Cypriots from Geri, Dali, Athienou (Kiradjikeuy) and Timbu would come in a few hours to surround the village and during the fighting both Turkish Cypriots and Greek Cypriots are killed, among them the new TMT leader Mehmet Huseyin Guspo who had been against the ambush... The Turkish Cypriots would be taken as prisoners and negotiations are carried out by the Turkish Cypriot mukhtar inside an armoured vehicle of the British with the Greek Cypriots. Starting from the evening of the 6th and the next day, the British soldiers would carry the Turkish Cypriots of Ayios Sozomenos (Arpalik) to Louroudjina. Some Turkish Cypriots from Potamia, Dali, Goshi, Petrofani and Piroi would also leave to go and live in Louroudjina. According to Ali Fegan, in those days `Cantonal Partition (Kantonal Taksim)` is foreseen and Louroudjina is one of the `designated cantons` so he sees this as part of the `Cantonal Taksim Plan`...

Photo: Yusuf Emir Hasan...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 27th of September 2009.

FROM THE ARCHIVES: “Η ιστορία του Άγιου Σωζόμενου (Arpalik)…”

FROM THE ARCHIVES: "Η ιστορία του Άγιου Σωζόμενου (Arpalik)…"

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ήταν ένας κωφάλαλος ηλικιωμένος… Ο μόνος τρόπος που ο ηλικιωμένος αυτός βοσκός μπορούσε να επικοινωνήσει ήταν χρησιμοποιώντας τα χέρια του, με σήματα, χρησιμοποιώντας τις εκφράσεις του προσώπου του και του σώματος του… Ο Yusuf Emir Hasan ήταν ένας ηλικιωμένος άνδρας, ένας βοσκός από το Κιβισίλι που έβοσκε τα πρόβατα του στα χωράφια έξω από το Κιβισίλι μαζί με ένα εξάδελφο του στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964… Δεν ήξερε ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπε τον ήλιο, η τελευταία φορά που θα έβλεπε τα πρόβατα του… Ήταν ακριβώς 74 χρονών.
Είδε κάποιους να έρχονται στον κύριο δρόμο προς το Μαζωτό και δεν γνώριζε ότι ήταν μια ομάδα που ερχόταν από την κηδεία ενός αστυνομικού στην Αναφωτίδα – ο αστυνομικός Τάσος Κωνσταντίνου είχε σκοτωθεί στον Άγιο Σωζόμενο (Arpalik). Ήταν μήπως ένας από τους αστυνομικούς στους οποίους είχαν στήσει ενέδρα και σκότωσαν στο μηχανοστάσιο στην άκρια του χωριού στις αρχές του Φεβρουαρίου 1964 ή σκοτώθηκε αργότερα κατά τις συγκρούσεις που προέκυψαν μετά από αυτή την ενέδρα από μια ομάδα νεαρών της ΤΜΤ, χωρίς τη συγκατάθεση του αρχηγού της ΤΜΤ στο χωριό;
Ο ηλικιωμένος βοσκός δεν ήξερε τίποτε από αυτά – σύμφωνα με ένα Ελληνοκύπριο φίλο που μου είπε την ιστορία, όταν είδε το πλήθος να έρχεται, προχώρησε για να τους χαιρετήσει και να ζητήσει ένα τσιγάρο, φέρνοντας τα δύο του δάκτυλα στο στόμα και κάνοντας την κίνηση του καπνίσματος.
Αντί τσιγάρο, τον σκότωσαν εκεί, στον κύριο δρόμο προς το Μαζωτό, μαζί με τον εξάδελφο του Shevket Salih Sakalli… Ο Shevket ήταν 44 χρονών, επίσης από το Κιβισίλι, παντρεμένος με την Pembe και είχαν έξι παιδιά… Μερικοί Ελληνοκύπριοι που επέστρεφαν από την κηδεία του αστυνομικού στην Αναφωτίδα τους σκότωσαν και τους δύο. Και οι δύο είναι «αγνοούμενοι» από τη μέρα εκείνη…
Είμαι σίγουρη ότι ο ηλικιωμένος άντρας δεν μπορούσε, και δεν καταλάβαινε γιατί τον σκότωσαν… Στο κάτω-κάτω, το μόνο που ήθελε ήταν ένα τσιγάρο… Στον σιωπηλό του κόσμο, δεν μπορούσε ούτε να φωνάξει δυνατά, να πει στους δολοφόνους του «Σταματήστε! Σας παρακαλώ σταματήστε!...» Συνάντησε το θάνατο, όπως συναντούσε και τη ζωή σε άκρα σιωπή – ίσως μόνο με τα μάτια του, το πρόσωπο του και τα χέρια του, έκανε σήματα προσπαθώντας να πει στους Ελληνοκύπριους δολοφόνους ότι το μόνο που ήθελε ήταν ένα τσιγάρο!... Ο ηλικιωμένος άντρας δεν γνώριζε τους νεαρούς της ΤΜΤ που έστησαν ενέδρα έξω από τον Άγιο Σωζόμενο, δεν ήξερε ότι υπήρχαν συγκρούσεις μετά και μερικοί Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν, δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος εκκενώθηκε και πήραν όλους τους Τουρκοκύπριους στην Λουρουτζίνα (Akincilar) για να ζήσουν προσφυγική ζωή για την υπόλοιπη τους ζωή… Δεν ήξερε ότι ο Άγιος Σωζόμενος έγινε χωριό φάντασμα στην άκρια του Δαλιού και της Ποταμιάς – με τα χρόνια τα κτίρια κατέρρευσαν σε πέτρες και σκόνη και δεν παρέμεινε τίποτε, τίποτε εκτός τη μνήμη αυτών που θυμούνταν πως ήταν η ζωή στο χωριό αυτό…
Ο Ali Fegan, ένας από τους τοπικούς θρύλους του κινήματος της Τουρκοκυπριακής αριστεράς, διατήρησε τις αναμνήσεις αυτές και μου μίλησε για την ιστορία του Άγιου Σωζόμενου (Arpalik). Το 1957-58 όταν αναπτυσσόταν η σύγκρουση μεταξύ Τουρκοκυπρίων – Ελληνοκυπρίων γύρω από τον Άγιο Σωζόμενο, τη Λουρουτζίνα και το Πυρόι, κάποιοι άντρες της ΤΜΤ έδειραν τον πατέρα του Mustafa Lefkaridi, που ήταν μουχτάρης του χωριού, διότι είχε συμφωνήσει με τον Ελληνοκύπριο μουχτάρη του χωριού τον «κουφό Δημήτρη» να διατηρήσουν την ειρήνη στο χωριό και να μην αφήσουν άτομα εκτός του χωριού να έρθουν στο χωριό ή να δημιουργήσουν συγκρούσεις στο χωριό. Ο Παντελής, γιος του Ελληνοκύπριου μουχτάρη, έφυγε από τη Λουρουτζίνα για να έρθει να μείνει με τον πατέρα του. Οι «εθνικιστές» του χωριού θύμωσαν που ο γιός του Ελληνοκύπριου μουχτάρη ήρθε για να μείνει στο χωριό και τον ήθελαν να φύγει… Έτσι τη νύκτα, τα νεαρά μέλη της ΤΜΤ άναψαν μια φωτιά γύρω από το σπίτι του Ελληνοκύπριου μουχτάρη. Η φωτιά σβήστηκε και την επόμενη μέρα ο Τουρκοκύπριος μουχτάρης του Άγιου Σωζόμενου, ο Mustafa Lefkaridi, παρέδωσε αυτούς τους Τουρκοκύπριους νεαρούς στην αστυνομία για να τιμωρηθούν… Μερικοί Ελληνοκύπριοι από την περιοχή γύρω από τον Άγιο Σωζόμενο, ιδίως από το Γέρι, είχαν έρθει επίσης και με τη βοήθεια του Ελληνοκύπριου μουχτάρη, αναγνωρίστηκαν και παραδώθηκαν στην αστυνομία μερικοί από εκείνους που ήρθαν για να προκαλέσουν φασαρίες. Ο Άγιος Σωζόμενος το 1957-58 σώθηκε από την άκρια του γκρεμού με τη σοφία και ηγεσία των δύο μουχτάρηδων αλλά όχι για πολύ… Μερικοί άντρες της ΤΜΤ έδειραν το Mustafa Lefkaridi, μαζί με το δάσκαλο του χωριού Mustafa Ethem και ένα άλλο χωριανό, τον Hasan Djidik, επειδή παρέδωσαν στην αστυνομία τους νεαρούς που προσπάθησαν να κάψουν το σπίτι του Ελληνοκύπριου μουχτάρη… Οι νεαροί ελευθερώθηκαν μετά από μερικές μέρες και αποκαλούσαν τον μουχτάρη «προδότη, υποστηρικτή των Ελλήνων, κομμουνιστή, κτλ» Μια νέα ηγεσία της ΤΜΤ ανέλαβε το χωριό. Οι Τουρκοκύπριοι του χωριού μοιράστηκαν και οι άνθρωποι άρχισαν να επιτηρούν ο ένας τον άλλο!...
Εκείνα τα χρόνια, τα νεαρά μέλη της ΤΜΤ ή οι υποστηρικτές τους, αυτοαποκαλούνταν «Νεολαία Djelal Hordan». Ο Djelal Hordan, ένας «ιεραπόστολος» από την Τουρκία ήρθε στην Κύπρο και γύριζε τα χωριά, προσπαθώντας να ανυψώσει τον «εθνικισμό» και να δημιουργήσει μια «εθνικιστική νεολαία»… Η «Νεολαία Djelal Hordan» του Αγίου Σωζόμενου μετά, στις 6 Φεβρουαρίου 1964, έστησε ενέδρα σε κάποιους Ελληνοκύπριους στο μηχανοστάσιο 3 χιλιόμετρα έξω από το χωριό. Οι Ελληνοκύπριοι είχαν έρθει για ανοίξουν το νερό της άρδευσης αφού το πηγάδι αυτό χρησιμοποιείτο και από τα γύρω χωριά. Εδώ σκότωσαν δύο ή τρεις Ελληνοκύπριους, ανάμεσα τους και ένα αστυνομικό και μετά άρχισαν οι συγκρούσεις. Ο νέος αρχηγός της ΤΜΤ που ήταν ενάντια σε μια τέτοια ενέδρα δεν ήταν καν στο χωριό την ώρα της ενέδρας – είχε πάει στην Ποταμιά για να μιλήσει με τον αρχηγό της ΤΜΤ εκεί, για το πώς να σταματήσουν την ενέδρα αυτή. Όμως η «Νεολαία Djelal Hordan» δεν άκουε τον τοπικό αρχηγό της ΤΜΤ και άρχισαν οι συγκρούσεις. Σε μερικές ώρες Ελληνοκύπριοι από το Γέρι, το Δάλι, την Αθιένου (Kiradjikeuy) και την Τύμπου ήρθαν για να περικυκλώσουν το χωριό και κατά τις συγκρούσεις σκοτώθηκαν Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι, ανάμεσα τους και ο νέος αρχηγός της ΤΜΤ, Mehmet Huseyin Guspo που δεν συμφωνούσε με την ενέδρα… Πήραν τους Τουρκοκύπριους αιχμάλωτους και άρχισαν διαπραγματεύσεις μεταξύ του Τουρκοκύπριου μουχτάρη και των Ελληνοκυπρίων μέσα σε ένα οπλισμένο όχημα των Βρετανών. Ξεκινώντας από το βράδυ της 6ης και την επόμενη μέρα, οι Βρετανοί στρατιώτες μετάφεραν τους Τουρκοκύπριους του Άγιου Σωζόμενου στη Λουρουτζίνα. Μερικοί Τουρκοκύπριοι από την Ποταμιά, το Δάλι, τη Κόση, το Πετροφάνι και το Πυρόι επίσης έφυγαν και πήγαν να ζήσουν στη Λουρουτζίνα. Σύμφωνα με τον Ali Fegan, εκείνες τις μέρες προβλεπόταν «Διχοτόμηση Καντονιών» (Kantonal Taksim) και η Λουρουτζίνα είναι μια από τα «προσδιορισμένα καντόνια» και έτσι όλα ήταν μέρος του «Σχεδίου Διχοτόμησης Καντονιών»…

Photo: Yusuf Emir Hasan...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 27th of September 2009.

Monday, December 4, 2017

The tragic stories from the Nicosia General Hospital, Agios Vassilios mass graves and the Tekke Gardens Cemetery…

The tragic stories from the Nicosia General Hospital, Agios Vassilios mass graves and the Tekke Gardens Cemetery…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Gonce Goksun, the beloved daughter of "missing" Vasit Mustafa who had gone "missing" in 1963 and whose remains were found in the Gardens of the Tekke Cemetery and buried on the 14th of November 2017 Tuesday morning in Chatoz by his family spoke to me and told me about her father, her mother, her brothers and sisters and their lives...
They once had a very good life when their father was alive: Vasit Mustafa was a very active working-class person - he was a sandwich maker but not just that... He was making ice cream, he and his beloved wife used to make home cooked potato chips and package them and sell them at the buffets of the cinemas, he used to also run the canteens/buffets of some schools... In their house even on those days they had a gas stove with oven, they had a refrigerator and TV set which was a big deal in those times…
And Gonce remembers her mother being very busy, cooking chicken for the sandwiches or making potato chips and packing them...
They used to live in a beautiful garden called "Shakir'in Bahcha" (Shakir's Garden) which was in fact the reason why the Chaghlayan Mahalla (Neighbourhood) exists... Shakir's Garden was founded by Shakir and he used to grow vegetables and sell them to the public - he also rented houses and had a summer cinema run by his son in law... Chaghlayan was the entertainment area of the Nicosians in those times - I was also born in the Chaghlayan neighbourhood - it is very close to Agios Kasianos and Famagusta Gate and Kaymakli - and I still live there...
People used to come to the couple of summer cinemas or visit the Children's Garden of Chaghlayan that my father had built when he was in the Nicosia Municipality, enjoy sweets from the London Confectionery and the old men would sit and have their narghiles at the famous coffeeshop of Enver or have kebaps at Anibal's or the Chaghlayan Restaurant...
Gonce Goksun and her brothers and sisters and their mother Suheyla Zehra first moved in with their aunts when Vasit Mustafa went "missing" in December 1963, later they would go for a year to live in Chatoz but came back to their own house... Gonce's mother worked hard to raise her five kids - she would go to work as an orange collector in Morphou very early in the morning or in Kyrenia at constructions, carrying cement in buckets... She had a very modest wage since her husband was "missing" and every month when she would get paid, she would buy "doner" ("gyros") for her kids since the restaurant Anibal was just across their house and all summer, kids would be smelling the "gyros", being able only to eat that once a month and half a portion each…
"There was no problem with shish kebap since when we would go to the village, my grandfather would cook that for us. But that is lamb meat… Doner (gyros) is different and its smell is different – it is made from beef so that smell, we would smell all summer when the restaurant was open" she would explain to me… Although his father had "disappeared" when he was together with this particular restaurant owner, Saffet Anibal – there was some sort of ambush and fighting and Vasit Mustafa would be killed and some others would be injured in Nicosia near the Aspava Restaurant, next to the Traffic Police of the time – Anibal would know who these kids were but he would still charge them for the "gyros" she remembers… "Looking straight into our eyes, knowing who we were, that we were the kids of "missing" Vasit Mustafa, his friend, he would still take the money from us…"
Gonce remembers days of rationing food when she would go with a baby carriage and stand in line to get whatever they were distributing...
Despite all this, she has had a good childhood since her aunties and uncles and grandparents were kind hearted people who embraced the kids and tried to take care of them...
She was very happy when summer holidays would come and she would go to her mother's and father's village Chatoz... There she would help her grandfather to roll sheftalies since he was selling kebaps in a sort of a periptero and she would also learn to make baskets with reed and they would cook village bread, bulla and all sorts of delicacies in the village...
She was five and a half years when her father went "missing" - she remembers crying in the house...
Vasit Mustafa was left wounded in front of the Aspava Restaurant – did he die there or was he heavily wounded? Did he die due to loss of blood?
We don't know that… What we know is a report stating that two Turkish Cypriot policemen had taken his body to the Nicosia General Hospital and had delivered his body to a Turkish Cypriot nurse working there…
There were other Turkish Cypriots' dead bodies in the morgue – killed at different points of Nicosia and gathered there. The Greek Cypriot officials would try to compile a list of those killed Turkish Cypriots and they would send a list of 21 or 22 Turkish Cypriots in the morgue to the Turkish Cypriot authorities through the Red Cross asking the Turkish Cypriot authorities to go and pick up those dead bodies.
Turkish Cypriots would not or could not go…
Then the Greek Cypriot authorities would decide to bury those Turkish Cypriots in the morgue of the hospital outside the Agios Vasilios Turkish Cypriot cemetery… They would open big holes and would bury them in three mass graves…
This would be around the first week of January 1964…
On the 13th of January 1964, the Turkish Cypriot authorities would send a team to the mass graves of Agios Vasilios accompanied by British soldiers to start digging there… Dentist Husrev Daghseven would lead the exhumations in the mass graves and what he would see while opening those mass graves would have an impact on him for the rest of his life…
"The terrible sight was more than even a doctor can bear" he would write in his report…
I would find him ten years ago and interview him…
He had taken out 22 bodies from the mass graves, one of them a child, Ayshe from Agios Vasilios who was ten years old…
"She was shot dead… They were all shot dead… Mostly from behind them… Hands and feet of some of them were tied… We had taken some youngsters to help out in the exhumation but they all felt horrified when they saw the bodies and got sick… I sent them back to Nicosia with the bus and so I went into the mass graves and took each body out with my own hands from the grave… After that I was in depression for one and a half years… Since I was a dentist working for the government, I would go to schools to treat the teeth of students… About a month ago, I had fixed the teeth of Ayshe… Now seeing her like that in a mass grave was a huge shock… I recognized her…"
He would also recognize at least two or three persons from the list of the Turkish Cypriots who had been in the Nicosia General Hospital morgue – the list of 21 or 22, sent by the Greek Cypriot officials to the Turkish Cypriot officials… One of those on that list was a nurse working at the Nicosia General Hospital and he had been killed there…
According to the information I gathered ten years ago, one night before the exhumation by the Turkish Cypriots, some Greek Cypriot "authorities" would send a team to the mass graves and they would take out nine bodies from the mass graves and take them elsewhere to rebury them… To relocate their burial site… Why? The reason was the list of 21-22 that they had sent to the Turkish Cypriots… Meanwhile there had been killings by some Greek Cypriots in Agios Vasilios and they had buried them in the same place Agios Vasilios… Those Greek Cypriots– whoever they were – thought that if more than 21-22 bodies come out of the mass graves outside the cemetery, that is 30 or 31, then the killings at Agios Vasilios would also come out so they wanted to "cover up"… That is why they relocated nine – of course we don't know if it is really nine or more or less – elsewhere. They are still "missing"…
As though this was not enough, now a new "cover up" by the Turkish Cypriot authorities would take place: Knowing that there were killings by some Greek Cypriots at Agios Vasilios, including the little Ayshe and her grandmother, they would say to the public that these 21 or 22 bodies they found in mass graves in Agios Vasilios were all those Turkish Cypriots killed in Agios Vasilios… They would not identify them and compare them according to the list they had from the Nicosia General Hospital and would bury them, without giving any notification to the relatives, not saying anything to them, at the Tekke Gardens Cemetery…
They would write on their graves "Ayvasil 1", "Ayvasil 2" or "Unknown" and some of the graves, they would write the names of those who had been killed at Agios Vasilios…
In this way, the "missing" would become "missing" a second time since they would not say anything to their families…
That is why when the remains of "missing" Vasit Mustafa would come out of the Tekke Gardens Cemetery, the family would be shocked.
Gonce Goksun would tell me, "This Tekke Cemetery thing messed us up… I remember as a young girl in elementary school, every 21st of December, commemorating the black days of 1963, the school would take us to the Tekke Gardens Cemetery and we would look at the graves there… Without knowing, I was visiting the grave of my father… It is a shame that for 54 years, they did not tell anything to his family and even though they knew he was buried there, they made us wait… My mother waited for him to return…"
This big scandal would come out during the funeral of "missing" Vasit Mustafa in Chatoz. Both Gonce Goksun and his son Gonal Goksun would express their anger and sadness for this cover-up…
It would take us ten years of struggle for the actual digging to start in the Tekke Cemetery… Relatives would write letters to CMP, relatives would form a committee and make visits to push for the digging of the Tekke… When Mustafa Akinci would come to power, he would also push together with Halil Sadrazam and those in the Cyprus Missing Persons' Committee would push as well… From the very beginning Xenophon Kallis would insist that Tekke should be dug to find some Turkish Cypriot "missing persons" there… So in the end, the obstacles created by some civilian and military authorities would give way – in a period of ten years!!! – so that some graves at the Tekke would be dug – only those marked as "Agios Vasilios" or "unknown"… But there should be more digging in and around the Tekke since we know that there should be more "missing persons" buried there… Many of my readers and witnesses gave information that some Greek Cypriot "missing persons" were also buried around the Tekke… Around the Tekke the scene has changed dramatically since there was building of shops in this area… But still we must try and push so that all this "cover-up" would end and those "missing persons" buried here finally can go back to their relatives to be buried properly…
We must also push for more digging at Agios Vassilios cemetery – there was some digging there by the Cyprus Missing Persons' Committee, but they could not find anything… That place too has changed – it is a military village now and we cannot enter to investigate… But as I was told, a monument was erected in the area where the mass graves had been… There had been information that there were burials there at least 3 or 4 times so we must push to make sure that there are no more "missing persons" buried there…
So far, there has been seven funerals of Turkish Cypriots whose remains have been found in the Tekke Gardens Cemetery… Next month there will be more… May they all rest in peace and I share the pain of the relatives and thank all my readers who helped out in the struggle for the past decade, helping us to uncover the "cover-ups" by officials from both sides…

16.11.2017

Photo: Gönal Göksun the grandson of Vasit Mustafa and Gonce Göksun, his daughter speaking at the funeral...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 3rd of December 2017, Sunday. An extended version of series of articles has been published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper in November 2017 and here are the links of some of them:

http://www.yeniduzen.com/kayip-vasit-mustafa-14-kasimda-catozda-defnedilecek1-11492yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kayip-vasit-mustafa-14-kasimda-catozda-defnedilecek-2-11499yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bu-tekke-bahcesi-olayi-bizi-mahvetti-1-11523yy.htm
http://www.yeniduzen.com/sehitlik-mertebesine-ulasan-bir-insani-yillardir-mechul-adi-altinda-yatirtmak-ve-onu-11529yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kaymaklili-kayiplar-icin-yarin-tekke-bahcesinde-defin-toreni-11535yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bu-tekke-bahcesi-olayi-bizi-mahvetti-3-11541yy.htm
http://www.yeniduzen.com/21-kayip-sehit-neden-ailelerden-saklandi-neden-1-11411yy.htm
http://www.yeniduzen.com/nasil-olur-da-rumlar-tarafindan-oldurulen-dedem-bizim-tarafimizda-sehitlikte-bulunur-11415yy.htm

Οι τραγικές ιστορίες από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, τους μαζικούς τάφους του Αγίου Βασιλείου και το νεκροταφείο των Κήπων του Tekke…

Οι τραγικές ιστορίες από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, τους μαζικούς τάφους του Αγίου Βασιλείου και το νεκροταφείο των Κήπων του Tekke…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η Gonce Goksun, η αγαπημένη κόρη του «αγνοούμενου» Vasit Mustafa που έγινε «αγνοούμενος» το 1963 και του οποίου τα οστά βρέθηκαν στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke και θάφτηκαν από την οικογένεια του το πρωί της Τρίτης 14 Νοεμβρίου 2017 στο Τζιάος, μου μίλησε και μου είπε για τον πατέρα της, τη μητέρα της, τους αδελφούς και τις αδελφές της και τη ζωή τους…
Κάποτε είχαν μια πολύ καλή ζωή όταν ζούσε ο πατέρας τους: ο Vasit Mustafa ήταν ένας πολύ δραστήριος άνθρωπος της εργατικής τάξης – έφτιαχνε σάντουιτς αλλά δεν ήταν μόνο αυτό… Έφτιαχνε παγωτό, αυτός και η αγαπημένη του γυναίκα έφτιαχναν σπιτικές πατάτες τηγανιτές και τις πουλούσαν στα σινεμά, επίσης λειτουργούσε τις καντίνες κάποιων σχολείων… Στο σπίτι τους εκείνο τον καιρό είχαν φούρνο με γκάζι, είχαν ψυγείο και τηλεόραση πράγμα που ήταν μεγάλη υπόθεση για εκείνο τον καιρό…
Και η Gonce θυμάται τη μητέρα της να είναι πολύ απασχολημένη, να μαγειρεύει κοτόπουλο για σάντουιτς ή να φτιάχνει πατάτες τηγανιτές και να τις πακετάρει…
Ζούσαν σε ένα όμορφο κήπο που ονομάζεται «Shakir'in Bahcha» (ο κήπος του Shakir) που κατ΄ ακρίβεια ήταν ο λόγος που υπάρχει ο μαχαλάς (γειτονιά) Chaghlayan… Ο κήπος του Shakir δημιουργήθηκε από τον Shakir και φύτευε λαχανικά και τα πουλούσε στον κόσμο – ενοικίαζε επίσης σπίτια και είχε ένα θερινό σινεμά που το διοικούσε ο γαμπρός του… Η γειτονιά Chaghlayan ήταν η περιοχή όπου διασκέδαζαν οι Λευκωσιάτες εκείνη την εποχή – και εγώ έχω γεννηθεί στη γειτονιά Chaghlayan – είναι πολύ κοντά στον Άγιο Κασσιανό και την Πύλη Αμμοχώστου και το Καϊμακλί – ακόμα ζω εκεί…
Ο κόσμος ερχόταν στα δύο θερινά σινεμά ή για να επισκεφτεί τον παιδικό κήπου του Chaghlayan, τον οποίο είχε φτιάξει ο πατέρας μου όταν ήταν στο Δήμο Λευκωσίας, απολάμβαναν γλυκά από το London Confectionery και οι ηλικιωμένοι άντρες κάθονταν και κάπνιζαν το ναργιλέ τους στο διάσημο καφενείο του Enver ή έτρωγαν κεμπάπ στου Anibal ή στο εστιατόριο Chaghlayan…
Αρχικά, η Gonce Goksun και τα αδέλφια της και η μητέρα τους Suheyla Zehra, μετακόμισαν με τις θείες τους όταν ο Vasit Mustafa έγινε «αγνοούμενος» το Δεκέμβριο του 1963. Αργότερα πήγαν για να ζήσουν στο Τζιάος για ένα χρόνο, αλλά μετά επέστρεψαν στο δικό τους σπίτι… Η μητέρα της Gonce εργαζόταν σκληρά για να μεγαλώσει τα πέντε της παιδιά – πήγαινε πολύ πρωί και εργαζόταν στη Μόρφου και μάζευε πορτοκάλια, ή στην Κερύνεια στις οικοδομές, μεταφέροντας τσιμέντο σε κουβάδες… Είχε ένα πολύ μέτριο μισθό αφού ο σύζυγος της ήταν «αγνοούμενος» και κάθε μήνα όταν πληρωνόταν, αγόραζε «doner» (γύρο) για τα παιδιά της αφού το εστιατόριο Anibal ήταν ακριβώς απέναντι από το σπίτι τους και όλο το καλοκαίρι τα παιδιά μυρίζονταν τον γύρο, αλλά μπορούσαν να τον φάνε εκείνη τη μια φορά το μήνα, και ακόμα και τότε από μισή μερίδα…
«Δεν υπήρχε πρόβλημα με το σις κεμπάπ, αφού όταν πηγαίναμε στο χωριό, ο παππούς μας το έφτιαχνε. Όμως εκείνο ήταν αρνίσιο κρέας… Ο γύρος (doner) είναι διαφορετικό και η μυρωδιά του είναι διαφορετική – είναι φτιαγμένος με βοδινό, έτσι εκείνη η μυρωδιά τη μυρίζαμε όλο το καλοκαίρι όταν το εστιατόριο ήταν ανοικτό» μου εξηγεί… Παρόλο που ο πατέρας της είχε «εξαφανιστεί» όταν ήταν μαζί με τον ιδιοκτήτη αυτού το συγκεκριμένου εστιατορίου, τον Saffet Anibal, – υπήρξε κάποιο είδος ενέδρας και μάχη και ο Vasit Mustafa είχε σκοτωθεί και κάποιοι άλλοι είχαν τραυματιστεί στη Λευκωσία κοντά στο εστιατόριο Aspava, δίπλα από την Αστυνομία Τροχαίας εκείνης της εποχής – ο Anibal ήξερε ποια ήταν αυτά τα παιδιά αλλά, θυμάται, πάλι τους χρέωνε για τον γύρο… «Μας κοίταζε κατάματα, ήξερε ποιοι ήμασταν, ότι ήμασταν τα παιδιά του «αγνοούμενου» Vasit Mustafa, του φίλου του, και πάλι έπαιρνε λεφτά από εμάς…»
Η Gonce θυμάται τις μέρες των δελτίων τροφίμων όταν πήγαινε με ένα παιδικό καροτσάκι και στεκόταν στη σειρά για να πάρει οτιδήποτε διένειμαν…
Παρ' όλα αυτά, είχε μια καλή παιδική ηλικία αφού οι θείοι και οι θείες της και οι παππούδες – γιαγιάδες ήταν καλόκαρδοι άνθρωποι που αγκάλιασαν τα παιδιά και προσπάθησαν να τα φροντίσουν…
Ήταν ευτυχισμένη όταν έρχονταν οι καλοκαιρινές διακοπές και πήγαινε στο χωριό των γονιών της, το Τζιάος… Εκεί βοηθούσε τον παππού της να τυλίξει σιεφταλιές αφού πουλούσε κεμπάπ σε ένα είδος περιπτέρου και επίσης μάθαινε να φτιάχνει καλάθια από καλάμι και έφτιαχναν χωριάτικο ψωμί, πούλλες και διάφορες λιχουδιές στο χωριό…
Ήταν πεντέμισι χρονών όταν ο πατέρας της έγινε «αγνοούμενος» - θυμάται να κλαίει στο σπίτι…
Είχαν αφήσει τραυματισμένο τον Vasit Mustafa μπροστά από το εστιατόριο Aspava – άραγε πέθανε εκεί ή ήταν βαριά τραυματισμένος; Πέθανε λόγω αιμορραγίας;
Αυτό δεν το γνωρίζουμε… Αυτό που γνωρίζουμε είναι μια έκθεση που έλεγε ότι δύο Τουρκοκύπριοι αστυνομικοί είχαν πάρει το σώμα του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και είχαν παραδώσει το σώμα του σε μια Τουρκοκύπρια νοσοκόμα που εργαζόταν εκεί…
Υπήρχαν και άλλα νεκρά σώματα Τουρκοκυπρίων στο νεκροτομείο – είχαν σκοτωθεί σε διάφορα σημεία στη Λευκωσία και μαζεύτηκαν εκεί. Οι Ελληνοκύπριοι λειτουργοί προσπάθησαν να καταρτίσουν ένα κατάλογο με όλους εκείνους τους Τουρκοκύπριους και έστειλαν στις Τουρκοκυπριακές αρχές, μέσω του Ερυθρού Σταυρού, ένα κατάλογο με 21 ή 22 Τουρκοκύπριους που ήταν στο νεκροτομείο, ζητώντας από τις Τουρκοκυπριακές αρχές να πάνε και να παραλάβουν εκείνα τα νεκρά σώματα.
Οι Τουρκοκύπριοι δεν πήγαν ή δεν μπορούσαν να πάνε…
Τότε οι Ελληνοκυπριακές αρχές αποφάσισαν να θάψουν εκείνους τους Τουρκοκύπριους που βρίσκονταν στο νεκροτομείο του νοσοκομείου έξω από το Τουρκοκυπριακό νεκροταφείο του Αγίου Βασιλείου… Άνοιξαν μεγάλες τρύπες και τους έθαψαν σε τρεις μαζικούς τάφους…
Αυτό ήταν γύρω στην πρώτη βδομάδα του Ιανουαρίου του 1964…
Στις 13 Ιανουαρίου 1964, οι Τουρκοκυπριακές αρχές έστειλαν μια ομάδα στους μαζικούς τάφους του Αγίου Βασιλείου, συνοδευόμενους από Βρετανούς στρατιώτες για να αρχίσουν σκάψιμο εκεί… Ο οδοντίατρος Husrev Daghseven επέβλεπε τις εκταφές στους μαζικούς τάφους και αυτά που είδε ενώ ανοίγονταν εκείνοι οι μαζικοί τάφοι είχαν αντίκτυπο σε αυτόν για την υπόλοιπη του ζωή…
«Το φοβερό θέαμα ήταν περισσότερο από ότι μπορεί να αντέξει ακόμα και ένας γιατρός» έγραψε στην έκθεση του…
Τον βρήκα πριν από δέκα χρόνια και του πήρα συνέντευξη…
Είχε βγάλει 22 σώματα από τους μαζικούς τάφους, το ένα παιδιού, της Ayshe από τον Άγιο Βασίλειο που ήταν δέκα χρονών…
«Την είχαν πυροβολήσει και πέθανε… Τους πυροβόλησαν όλους… Τους περισσότερους πισώπλατα… Τα χέρια και τα πόδια κάποιων από αυτούς ήταν δεμένα… Είχαμε πάρει κάποιους νεαρούς για να βοηθήσουν στην εκταφή αλλά όλοι είχαν τρομοκρατηθεί όταν είδαν τα σώματα και αρρώστησαν… Τους έστειλα πίσω στη Λευκωσία με το λεωφορείο και έτσι πήγα εγώ στους μαζικούς τάφους και έβγαλα το κάθε σώμα με τα ίδια μου τα χέρια από τον τάφο… Μετά από αυτό είχα κατάθλιψη για ενάμιση χρόνο… Εφόσον ήμουν οδοντίατρος και εργαζόμουν για την κυβέρνηση, πήγαινα στα σχολεία για να φροντίσω τα δόντια των μαθητών… Ένα μήνα πιο πριν είχα διορθώσει τα δόντια της Ayshe… Τώρα βλέποντας την έτσι σε εκείνο το μαζικό τάφο, ήταν τεράστιο σοκ… Την αναγνώρισα…»
Επίσης αναγνώρισε τουλάχιστον δύο ή τρία άτομα από τον κατάλογο των Τουρκοκυπρίων που ήταν στο νεκροτομείο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας – τον κατάλογο των 21 ή 22, που είχαν στείλει οι Ελληνοκύπριοι λειτουργοί στους Τουρκοκύπριους λειτουργούς… Ένας από εκείνους σε εκείνο τον κατάλογο ήταν νοσοκόμος που εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και είχε σκοτωθεί εκεί…
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μάζεψα πριν από δέκα χρόνια, μια νύκτα πριν από την εκταφή από τους Τουρκοκύπριους, κάποιες Ελληνοκυπριακές «αρχές» έστειλαν μια ομάδα στους μαζικούς τάφους και έβγαλαν εννιά σώματα από τους μαζικούς τάφους και τα πήραν αλλού για να τα ξαναθάψουν… Μετάφεραν τον τόπο ταφής τους… Γιατί; Ο λόγος ήταν ο κατάλογος των 21-22 που είχαν στείλει στους Τουρκοκύπριους… Στο μεταξύ είχαν γίνει δολοφονίες από κάποιους Ελληνοκύπριους στον Άγιο Βασίλειο και τους είχαν θάψει στον ίδιο τόπο στον Άγιο Βασίλειο… Εκείνοι οι Ελληνοκύπριοι – όποιοι και να ήταν – πίστευαν ότι αν βρέθονταν περισσότερα από 21-22 σώματα στους μαζικούς τάφους έξω από το νεκροταφείο, δηλαδή 30 ή 31, τότε οι δολοφονίες στον Άγιο Βασίλειο επίσης θα μαθεύονταν έτσι ήθελαν να τους «καλύψουν»… Γι αυτό μετέφεραν αλλού εννιά σώματα – φυσικά δεν ξέρουμε αν είναι πραγματικά εννιά ή περισσότερα ή λιγότερα. Είναι ακόμα «αγνοούμενοι»…
Και αν αυτό δεν ήταν αρκετό, τώρα έγινε μια νέα «συγκάλυψη» από τις Τουρκοκυπριακές αρχές: Γνωρίζοντας ότι έγιναν δολοφονίες από κάποιους Ελληνοκύπριους στον Άγιο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένης της μικρής Ayshe και της γιαγιάς της, είπαν στο κοινό ότι αυτά τα 21 ή 22 σώματα που βρήκαν στους μαζικούς τάφους στον Άγιο Βασίλειο ήταν όλοι εκείνοι οι Τουρκοκύπριοι που είχαν σκοτωθεί στον Άγιο Βασίλειο… Δεν τους αναγνώρισαν και δεν τους σύγκριναν σύμφωνα με τον κατάλογο που είχαν από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και τους έθαψαν στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke, χωρίς να ενημερώσουν τους συγγενείς, χωρίς να τους πουν τίποτα…
Έγραψαν πάνω στους τάφους τους «Ayvasil 1» (Άγιος Βασίλειος 1), «Ayvasil 2» (Άγιος Βασίλειος 2), «Άγνωστος» και σε κάποιους από τους τάφους έγραψαν τα ονόματα εκείνων που είχαν σκοτωθεί στον Άγιο Βασίλειο…
Με αυτό τον τρόπο, οι «αγνοούμενοι» έγιναν «αγνοούμενοι» για δεύτερη φορά αφού δεν είπαν τίποτε στις οικογένειες τους…
Γι αυτό και σοκαρίστηκε η οικογένεια του, όταν βρέθηκαν τα οστά του «αγνοούμενου» Vasit Mustafa στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke.
Η Gonce Goksun μου είπε «Αυτό το θέμα με το νεκροταφείο του Tekke μας αναστάτωσε… Θυμούμαι όταν ήμουν μικρό κορίτσι στο δημοτικό σχολείο, κάθε 21 Δεκεμβρίου, όταν θυμόμασταν τις μαύρες μέρες του 1963, το σχολείο μας έπαιρνε στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke και βλέπαμε τους τάφους εκεί… Χωρίς να το ξέρω, επισκεπτόμουν τον τάφο του πατέρα μου… Είναι ντροπή που για 54 χρόνια δεν είπαν τίποτε στην οικογένεια του και παρόλο που ήξεραν ότι ήταν θαμμένος εκεί, μας άφησαν να περιμένουμε… Η μητέρα μου τον περίμενε να επιστρέψει…»
Το μεγάλο σκάνδαλο βγήκε στην επιφάνεια στην κηδεία του «αγνοούμενου» Vasit Mustafa στο Τζιάος. Τόσο η κόρη του Gonce Goksun όσο και ο γιος του Gonal Goksun εξέφρασαν το θυμό τους και τη θλίψη τους για αυτή τη συγκάλυψη…
Μας πήρε δέκα χρόνια αγώνα για να ξεκινήσουν οι εκσκαφές στο νεκροταφείο Tekke… Οι συγγενείς έγραφαν γράμματα στη ΔΕΑ, οι συγγενείς δημιούργησαν μια επιτροπή και έκαναν διάφορες επισκέψεις για να πιέσουν για τις εκσκαφές στο Tekke… Όταν ο Mustafa Akinci ανέβηκε στην εξουσία, επίσης εξάσκησε πίεση μαζί με τον Halil Sadrazam όπως επίσης και η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων εξάσκησε πίεση… Από την αρχή, ο Ξενοφώντας Καλλής επέμενε ότι ο Tekke έπρεπε να σκαφτεί για να βρεθούν κάποιοι Τουρκοκύπριοι «αγνοούμενοι» εκεί… Έτσι στο τέλος, τα εμπόδια που δημιουργήθηκαν από κάποιες πολιτικές και στρατιωτικές αρχές υποχώρησαν – σε διάστημα δέκα χρόνων!!! – έτσι ώστε να σκαφτούν κάποιοι τάφοι στον Tekke – μόνο εκείνοι που ήταν σημασμένοι «Άγιος Βασίλειος» ή «Άγνωστος»… Όμως πρέπει να γίνουν περισσότερες εκσκαφές μέσα και γύρω από τον Tekke εφόσον γνωρίζουμε ότι πρέπει να υπάρχουν περισσότεροι «αγνοούμενοι» θαμμένοι εκεί… Πολλοί από τους αναγνώστες μου και μάρτυρες έδωσαν πληροφορίες ότι κάποιοι Ελληνοκύπριοι «αγνοούμενοι» θάφτηκαν επίσης γύρω από τον Tekke… Η περιοχή γύρω από το Tekke έχει αλλάξει δραματικά αφού κτίστηκαν καταστήματα σε αυτή την περιοχή… Όμως και πάλι πρέπει να προσπαθήσουμε και να πιέσουμε έτσι ώστε όλη αυτή η «συγκάλυψη» να τελειώσει και εκείνοι οι «αγνοούμενοι» που είναι θαμμένοι εκεί να πάνε επιτέλους πίσω στους συγγενείς τους για να ταφούν κατάλληλα…
Πρέπει επίσης να πιέσουμε για περισσότερες εκσκαφές στο νεκροταφείο του Αγίου Βασιλείου – έγιναν κάποιες εκσκαφές εκεί από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων αλλά δεν βρήκαν τίποτα… Και εκείνο το μέρος έχει αλλάξει – τώρα είναι ένα στρατιωτικό χωριό και δεν μπορούμε να μπούμε μέσα για να ερευνήσουμε… Όμως, όπως μου έχουν πει, έχει ανεγερθεί ένα μνημείο στην περιοχή όπου ήταν ο μαζικός τάφος… Υπήρξαν πληροφορίες ότι εκεί έγιναν ταφές τουλάχιστον 3 ή 4 φορές, έτσι πρέπει να πιέσουμε για να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχουν περισσότεροι «αγνοούμενοι» θαμμένοι εκεί…
Μέχρι στιγμής, έγιναν οι κηδείες επτά Τουρκοκυπρίων των οποίων τα οστά έχουν βρεθεί στο νεκροταφείο των Κήπων του Tekke… Τον επόμενο μήνα θα γίνουν κι άλλες… Ας αναπαυθούν όλοι εν ειρήνη και μοιράζομαι τον πόνο των συγγενών και ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες μου που βοήθησαν στον αγώνα την τελευταία δεκαετία, βοηθώντας μας να αποκαλύψουμε τις «συγκαλύψεις» από τους λειτουργούς και από τις δύο πλευρές…

Photo: Ο Gonal Goksun, εγγονός του Vasit Mustafa και η κόρη του Gonce Goksun μιλούν στην κηδεία…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 3rd of December 2017, Sunday. An extended version of series of articles has been published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper in November 2017 and here are the links of some of them:

http://www.yeniduzen.com/kayip-vasit-mustafa-14-kasimda-catozda-defnedilecek1-11492yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kayip-vasit-mustafa-14-kasimda-catozda-defnedilecek-2-11499yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bu-tekke-bahcesi-olayi-bizi-mahvetti-1-11523yy.htm
http://www.yeniduzen.com/sehitlik-mertebesine-ulasan-bir-insani-yillardir-mechul-adi-altinda-yatirtmak-ve-onu-11529yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kaymaklili-kayiplar-icin-yarin-tekke-bahcesinde-defin-toreni-11535yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bu-tekke-bahcesi-olayi-bizi-mahvetti-3-11541yy.htm
http://www.yeniduzen.com/21-kayip-sehit-neden-ailelerden-saklandi-neden-1-11411yy.htm
http://www.yeniduzen.com/nasil-olur-da-rumlar-tarafindan-oldurulen-dedem-bizim-tarafimizda-sehitlikte-bulunur-11415yy.htm

Sunday, November 26, 2017

“A real life story – The Child – The Parsley Tree…”

"A real life story – The Child – The Parsley Tree…"

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Ismail Bekir had been "missing" from the St. Hilarion area of Pentadaktylos since the war in 1974.
His wife Fatma, having heard that he had been wounded had run to Boghazi-Kyrenia to find out where her husband was.
They had first told her that he had been taken to Turkey for treatment, but she would soon realize that might not be true.
Whoever they had buried in Aghirdagh-Boghazi during the war, she would have them open the graves after six months from the end of the war, checking all the dead bodies but would not find her husband.
She had small children: Ayhan, Aysan and Ulfet…
She would be waiting for her husband to return for 43 years…
I would interview her and her daughter Ulfet Cansech years ago and would try to help to find where "missing" Ismail Bekir had been buried.
Apparently when he had been wounded, he would be taken to the hospital in Nicosia and probably died there because of mass bleeding due to his wounds…
Then he had been taken to the Gardens of Tekke cemetery and buried there…
On top of him, they would bury four more persons and a mass grave of five would be created.
On the gravestone of Ismail Bekir and the four others it was written "Onder Ibrahim" – but such a grave existed in the Boghazi military cemetery and we would find the relatives of Onder Ibrahim and they would tell us that the actual grave is in Boghazi, the grave where his name was written in the Tekke cemetery was not his grave…
We would struggle for the digging of the Tekke cemetery – the unmarked graves where Turkish Cypriot "missing persons" had been buried – for ten years… The military circles would not allow digging there… In 2009, the Cyprus Missing Persons' Committee would start digging one grave and they would be stopped before the end of the day…
It would take exactly ten years for the digging to start and last year, they would finally start exhumations in the unmarked graves or graves marked as "Ayvasili" and in the grave written "Onder Ibrahim" since we and the family of Ismail Bekir had proven that Onder Ibrahim was buried in a different cemetery in Boghazi…
And finally the remains of "missing" Ismail Bekir, with the struggle of his children and wife, with the struggle of many others and with our struggle would be found and returned to his family…
Ismail Bekir was working as an ironsmith during the day at the waterworks department and during the night he would work in a restaurant, helping his friends…
I would publish on my pages in YENIDUZEN what his son Aysan Ismailoghlou wrote about his "missing" father and today I want to share with you what he wrote after the funeral of his father…
The son of "missing" Ismail Bekir, Aysan Ismailoghlou, in his article entitled "A real life story – The Child – The Parsley Tree…" says:
"When we were looking for my "missing" father, a lot of authorities told us a lot of things…
A lot of things are wiped out of my memory of when I had been around 10-15 years old but I will never forget what I had heard when I was 4-5 years old, what I had lived through at those ages:
"A bomb fell next to your father during the war, they were all torn apart and no one was saved…"
"They had shot and killed them with heavy machine guns… Then they threw them en masse down the abyss… It is impossible to go down the abyss and find them…"
Words like that…
When I would hear things like that, I would go to my room, lay on my bed and cry, thinking of these…
That abyss would get stuck on my mind…
When I grow up, we would bring him out of that abyss I was thinking.
At that time I was 5-6 years old.
In those days, the Pentadaktylo range of mountains would seem unreachable to me…
But when I grew up I realized that the Pentadaktylos mountains were not so big, small even… People were climbing up the Himalayas…
In front of our house my father had set up a greenhouse and he would plant vegetables there, throwing old pitta bread… The pitta bread would dry out from the sun… My most favourite habit was to go to that greenhouse and eat that pitta bread. My father would get really angry with me and would be upset.
He would tell me, "If you continue doing that, I will hang you on the tree of parsley!"
When I would hear that I would get really frightened. I would think that the tree of parsley would be a huge and splendid tree… Just like the abysses under the Pentadaktylo mountains… My father was drying and giving those pitta bread to the chicken and did not want me to eat them. Because he was afraid of me getting sick. And that "Parsley tree" was made up to deter me from eating the old, dry pitta bread meant for the chicken… Just like the stories and scenarios made up by the authorities and were told to us…
When I began the first class in the elementary school, our teachers would ask "What does your mother and father do?"
A lot of my class mates would list a lot of professions.
I would say "My father is missing" and only myself and the teacher would understand that.
During the break, my class mates would insistently ask me the question "What does your father do?", since they would not understand what it meant to be "missing".
And I would answer them as "He does ironworks…"
One day one of our acquaintances said to us, "I saw your father, he was being taken with a car from Boghazi to Nicosia since he had been wounded…"
But my mother had asked the hospital and they had told her that no such person which was wounded had been taken there… There were no records, nobody seeing anything, nobody knowing anything…
Today they tell us that he had been taken to the hospital since he had been wounded, that he had died there and that he had been taken to the Gardens of the Tekke in Nicosia to be buried since that was the closest place to the hospital for burial.
And they threw four more persons on top of him and had created a mass grave…
When I took the coffin of my father from the offices of the Cyprus Missing Persons' Committee, I took him first, to our first house where he had created the greenhouse. Other people were living there, there was no more greenhouse.
Then I took him to our current house. The house where my mother waited for him for the past 43 years… I took the coffin in my arms and took him there. I put him on the veranda where my mother waited for my father for the past 43 years.
I said to my mother, "Don't wait for him mother, my father is here now…"
We found my father after long struggles. We buried him where he deserved to be buried. I have peace inside me but I am not comfortable. There are things on my mind.
Why did they put four more persons on top of my father?
Why does that mass grave has a name on the gravestone that exists in another cemetery on another gravestone, the exact same name?
Who were these people?
Sure, in the war anything can happen and I can understand that, such things happening is normal. And when my father went to war, he knew all the risks and he was ready to face those risks.
But I am sure that it had not even crossed his mind that he would be laying in a mass grave of five persons, together with four others…
When we went to the viewing in the buffer zone at the laboratory of the Cyprus Missing Persons' Committee and when the team who carried out the exhumation was telling us about it they said:
"We had reached the first remains at the depth of one meter and 27 centimetres. We took out the remains of four persons. Then when we checked the soil, we saw that the soft soil continued and we continued the exhumation and reached the remains of one more person…"
That one person was my father. First they buried him and then four more persons… Maybe they did not have much time and that's why they did that. I can also understand that. But war was over, so much time passed… Those who saw this and those who knew this could have come and told us… In this way we would not be searching for him for 43 years… We would take him out of there, would bury him where he deserved to be buried and would find peace at last.
Didn't anyone see any of this, hear of this? My father gave his life for this country. He did not deserve to be buried in a mass grave.
I only have one sentence for those who saw all this and who knew all this and did not say anything… As in the words of the song of the famous singer Ahmet Kaya: Shame on those who knew but did not say anything father…"

Photo: İsmail Bekir in his house in a small coffin with his wife Fatma and his son Aysan...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 26th of November 2017, Sunday. This article was published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on the 21st of October 2017 and here is the link to the Turkish version of the article in YENİDÜZEN:
http://www.yeniduzen.com/gercek-bir-hayat-hikayesi-cocuk-maydanoz-agaci-11402yy.htm

«Μια πραγματική ιστορία ζωής – Το Παιδί – Το Δέντρο του Μαϊντανού…»

«Μια πραγματική ιστορία ζωής – Το Παιδί – Το Δέντρο του Μαϊντανού…»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ο Ismail Bekir ήταν «αγνοούμενος» από την περιοχή Αγίου Ιλαρίωνα στον Πενταδάκτυλο από τον πόλεμο του 1974.
Η γυναίκα του Fatma, μαθαίνοντας ότι είχε τραυματιστεί, έτρεξε στο Μπογάζι Κερύνειας για να μάθει που ήταν ο σύζυγος της.
Αρχικά της είχαν πει ότι τον είχαν πάρει στην Τουρκία για θεραπεία, αλλά σύντομα συνειδητοποίησε ότι αυτό μπορεί να μην ήταν αλήθεια.
Έξι μήνες μετά το τέλος του πολέμου, έβαλε να ανοίξουν τους τάφους όλων όσων είχαν θάψει στην Αγύρτα – Μπογάζι στη διάρκεια του πολέμου, ελέγχοντας όλα τα νεκρά σώματα αλά δεν βρήκε τον άντρα της.
Είχε μικρά παιδιά: τους Ayhan, Aysan και Ulfet…
Περίμενε την επιστροφή του συζύγου της για 43 χρόνια…
Πριν από χρόνια πήρα συνέντευξη από αυτή και την κόρη της Ulfet Cansech και προσπάθησα να βοηθήσω να βρεθεί ο τόπος που είχε θαφτεί ο «αγνοούμενος» Ismail Bekir.
Όταν είχε τραυματιστεί προφανώς μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο στη Λευκωσία και πιθανόν να πέθανε εκεί λόγω της ακατάσχετης αιμορραγίας των πληγών του…
Μετά τον είχαν πάρει στον νεκροταφείο στους Κήπους του Tekke και τον έθαψαν εκεί…
Πάνω από αυτόν έθαψαν ακόμα τέσσερα άτομα και έτσι δημιουργήθηκε ένας μαζικός τάφος πέντε ατόμων.
Πάνω στην ταφόπετρα του Ismail Bekir και των τεσσάρων άλλων έγραφε «Onder Ibrahim», όμως ένας τέτοιος τάφος υπήρχε στο στρατιωτικό νεκροταφείο στο Μπογάζι και βρήκαμε τους συγγενείς του Onder Ibrahim και μας είπαν ότι ο τάφος ήταν στο Μπογάζι και ότι ο τάφος όπου αναγράφεται το όνομα του στο νεκροταφείο του Tekke δεν ήταν ο δικός του τάφος…
Αγωνιστήκαμε για δέκα χρόνια για την εκσκαφή του νεκροταφείου του Tekke – των ανώνυμων τάφων όπου είχαν θαφτεί Τουρκοκύπριοι «αγνοούμενοι»… Οι στρατιωτικοί κύκλοι δεν επέτρεπαν την εκσκαφή εκεί… Το 2009 η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων άρχισε να σκάβει ένα τάφο και τους σταμάτησαν πριν το τέλος της μέρας…
Χρειάστηκε ακριβώς δέκα χρόνια για να ξεκινήσουν οι εκσκαφές και πέρσι επιτέλους άρχισαν τις εκταφές των ανώνυμων τάφων που έχουν την επιγραφή «Ayvasili» («Άγιος Βασίλειος») και του τάφου που έγραφε «Onder Ibrahim», αφού εμείς και η οικογένεια του Ismail Bekir είχαμε αποδείξει ότι ο Onder Ibrahim ήταν θαμμένος σε άλλο νεκροταφείο στο Μπογάζι…
Και τελικά, με τους αγώνες των παιδιών του και της γυναίκας του, με τους αγώνες πολλών άλλων και με το δικό μας αγώνα, ανευρέθηκαν τα οστά του «αγνοούμενου» Ismail Bekir και επιστράφηκαν στην οικογένεια του…
Ο Ismail Bekir εργαζόταν στο Τμήμα Υδατοπρομήθειας ως σιδηρουργός στην διάρκεια της μέρας και τη νύκτα εργαζόταν σε εστιατόριο, βοηθώντας τους φίλους του…
Δημοσίευσα στις σελίδες μου στην εφημερίδα YENIDUZEN αυτά που είχε γράψει ο γιος του Aysan Ismailoghlou για τον «αγνοούμενο» πατέρα του και σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας αυτά που έγραψε μετά την κηδεία του πατέρα του…
Ο Aysan Ismailoghlou, γιος του Ismail Bekir, στο άρθρο του με τίτλο «Μια πραγματική ιστορία ζωής – Το Παιδί – Το Δέντρο του Μαϊντανού…» λέει:
«¨Όταν ψάχναμε για τον «αγνοούμενο» πατέρα μου, πολλές αρχές μας είπαν πολλά πράγματα...
Πολλά πράγματα από τον καιρό που ήμουν 10-15 χρονών σβήστηκαν από τη μνήμη μου, αλλά ποτέ δεν θα ξεχάσω τι είχα ακούσει όταν ήμουν 4-5 χρονών, τι είχα βιώσει σε εκείνη την ηλικία:
«Μια βόμβα έπεσε δίπλα από τον πατέρα σου στη διάρκεια του πολέμου, είχαν κατακομματιαστεί και κανένας δεν σώθηκε…»
«Τους είχαν πυροβολήσει και σκοτώσει με βαριά πολυβόλα όπλα… Μετά τους πέταξαν μαζικά κάτω στην άβυσσο… Είναι αδύνατο να πάεις κάτω στην άβυσσο και να τους βρεις…»
Τέτοια λόγια…
Όταν άκουγα τέτοια πράγματα, πήγαινα στο δωμάτιο μου, ξάπλωνα στο κρεβάτι μου και έκλαιγα όταν τα σκεφτόμουν αυτά…
Εκείνη η άβυσσος έμεινε κολλημένη στο μυαλό μου…
Όταν μεγαλώσω, θα τον βγάλουμε από εκείνη την άβυσσο, σκεφτόμουν.
Εκείνο τον καιρό ήμουν 5-6 χρονών.
Εκείνο τον καιρό η οροσειρά του Πενταδακτύλου μου φαινόταν απρόσιτη…
Όμως όταν μεγάλωσα συνειδητοποίησα ότι τα βουνά του Πενταδακτύλου δεν ήταν τόσο μεγάλα, μάλλον μικρά ήταν… Οι άνθρωποι σκαρφάλωναν τα Ιμαλάια…
Μπροστά από το σπίτι μας ο πατέρας μου είχε δημιουργήσει ένα θερμοκήπιο και εκεί φυτεύαμε λαχανικά και πετούσαμε παλιές πίττες… Οι πίττες ξεραίνονταν στον ήλιο… Η πιο αγαπημένη μου συνήθεια ήταν να πηγαίνω στο θερμοκήπιο και να τρώω εκείνες τις πίττες. Ο πατέρας μου θύμωνε πολύ μαζί μου και αναστατωνόταν.
Μου έλεγε «Αν συνεχίσεις να το κάνεις αυτό, θα σε κρεμάσω πάνω στο δέντρο του μαϊντανού!»
Όταν το άκουγα αυτό φοβόμουν πάρα πολύ. Νόμιζα ότι το δέντρο του μαϊντανού ήταν ένα τεράστιο και θαυμάσιο δέντρο… Όπως τις αβύσσους κάτω από τα βουνά του Πενταδακτύλου… Ο πατέρας μου αποξήραινε και έδινε τις πίττες στις κότες και δεν ήθελε να τις τρώω εγώ. Διότι φοβόταν μήπως και αρρωστήσω. Και το «Δέντρο του Μαϊντανού» δημιουργήθηκε για να με αποτρέψει να τρώω μπαγιάτικη, ξερή πίττα που προοριζόταν για τις κότες… Όπως και οι ιστορίες και τα σενάρια που δημιούργησαν και μας είπαν οι αρχές…
Όταν ξεκίνησα στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου, οι δάσκαλοι μας ρωτούσαν «Τι κάνουν η μητέρα και ο πατέρας σας;»
Πολλοί από τους συμμαθητές μου ανάφεραν πολλά επαγγέλματα.
Εγώ έλεγα «Ο πατέρας μου είναι αγνοούμενος» και μόνο εγώ και ο δάσκαλος μου το καταλαβαίναμε.
Στο διάλειμμα οι συμμαθητές μου με ρωτούσαν επίμονα «Τι κάνει ο πατέρας σου;» αφού δεν καταλάβαιναν τι σήμαινε να είσαι «αγνοούμενος».
Και τους απαντούσα «Είναι σιδεράς…»
Μια μέρα ένας γνωστός μας μας είπε «Είδα τον πατέρα σου, τον έπαιρναν με αυτοκίνητο από το Μπογάζι στη Λευκωσία αφού είχε τραυματιστεί…»
Όμως η μητέρα μου είχε ρωτήσει στο νοσοκομείο και της είχαν πει ότι δεν υπήρχε τέτοιος τραυματισμένος που τον είχαν πάρει εκεί… Δεν υπήρχαν καταγραφές, κανένας δεν είδε τίποτε, κανένας δεν ήξερε τίποτε…
Σήμερα μας λένε ότι τον είχαν πάρει στο νοσοκομείο αφού είχε τραυματιστεί, ότι είχε πεθάνει εκεί και ότι τον είχαν πάρει στους τάφους του Tekke στη Λευκωσία για να θαφτεί, αφού εκεί ήταν το πλησιέστερο σημείο στο νοσοκομείο για ταφή.
Και πέταξαν τέσσερα ακόμα άτομα πάνω του και δημιούργησαν ένα μαζικό τάφο…
Όταν πήρα το φέρετρο του πατέρα μου από τα γραφεία της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, τον πήρα πρώτα στο πρώτο μας σπίτι όπου είχε δημιουργήσει το θερμοκήπιο. Εκεί ζούσαν άλλοι άνθρωποι, δεν υπήρχε πια το θερμοκήπιο.
Μετά τον πήρα στο σημερινό μας σπίτι. Το σπίτι όπου η μητέρα μου τον περίμενε για τα τελευταία 43 χρόνια… Πήρα το φέρετρο στην αγκαλιά μου και τον πήρα εκεί. Τον έβαλα στη βεράντα όπου η μητέρα μου περίμενε τον πατέρα μου για τα τελευταία 43 χρόνια.
Είπα στη μητέρα μου «Μην τον περιμένεις μητέρα, ο πατέρας μου είναι εδώ τώρα…»
Βρήκαμε τον πατέρα μου μετά από μακρούς αγώνες. Τον θάψαμε εκεί που του άξιζε να θαφτεί. Έχω γαλήνη μέσα μου αλλά δεν νιώθω άνετα. Υπάρχουν πράγματα στο μυαλό μου.
Γιατί έβαλαν ακόμα τέσσερα άτομα πάνω από τον πατέρα μου;
Γιατί εκείνος ο μαζικός τάφος έχει ένα όνομα πάνω στην ταφόπλακα και ακριβώς το ίδιο όνομα βρίσκεται σε άλλο νεκροταφείο σε μια άλλη ταφόπλακα;
Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι;
Σίγουρα, στον πόλεμο όλα μπορούν να συμβούν και μπορώ να το καταλάβω αυτό, ότι το να συμβούν τέτοια πράγματα είναι φυσιολογικό. Και όταν ο πατέρας μου πήγε στον πόλεμο, ήξερε όλους τους κινδύνους και ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει αυτούς τους κινδύνους.
Όμως είμαι σίγουρος ότι ούτε καν πέρασε από το μυαλό του ότι θα κειτόταν σε ένα μαζικό τάφο πέντε ατόμων, μαζί με τέσσερεις άλλους…
Όταν πήγαμε στη θεώρηση στο εργαστήριο της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων στη νεκρή ζώνη και όταν η ομάδα που πραγματοποίησε την εκταφή μας την περιέγραφε, είπαν:
«Είχαμε φτάσει στα πρώτα οστά σε βάθος ενός μέτρου και 27 εκατοστών. Βγάλαμε τα οστά τεσσάρων ατόμων. Μετά όταν ελέγξαμε το χώμα, είδαμε ότι το μαλακό χώμα συνέχιζε και συνεχίσαμε την εκταφή και φτάσαμε στα οστά ενός ακόμα ατόμου…»
Αυτό το ένα άτομο ήταν ο πατέρας μου. Πρώτα τον είχαν θάψει αυτόν και μετά τέσσερα ακόμα άτομα… Ίσως να μην είχαν πολύ χρόνο και γι αυτό και το έκαναν. Και αυτό μπορώ να το καταλάβω. Όμως ο πόλεμος είχε τελειώσει, πέρασε τόσος καιρός… Αυτοί που το είδαν και αυτοί που το ήξεραν θα μπορούσαν να έρθουν και να μας πουν… Έτσι δεν θα τον ψάχναμε για 43 χρόνια… Θα τον βγάζαμε από εκεί, θα τον θάβαμε εκεί που του άξιζε να θαφτεί και θα βρίσκαμε επιτέλους γαλήνη.
Κανένας δεν είδε τίποτε από όλα αυτά, δεν άκουσε τίποτε; Ο πατέρας μου έδωσε τη ζωή του για τη χώρα αυτή. Δεν του άξιζε να θαφτεί σε ένα μαζικό τάφο.
Έχω μόνο μια πρόταση για αυτούς που τα είδαν όλα αυτά και τα ήξεραν όλα και δεν είπαν τίποτε… Με τους στίχους του τραγουδιού του διάσημου τραγουδιστή Ahmet Kaya: Ντροπή σε αυτούς που ήξεραν αλλά δεν είπαν τίποτε πατέρα…»

Photo: Ο Ismail Bekir στο σπίτι του με τη γυναίκα του Fatma και το γιο τους Aysan…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 26th of November 2017, Sunday. This article was published in Turkish in the YENİDÜZEN newspaper on the 21st of October 2017 and here is the link to the Turkish version of the article in YENİDÜZEN:
http://www.yeniduzen.com/gercek-bir-hayat-hikayesi-cocuk-maydanoz-agaci-11402yy.htm

Tuesday, November 21, 2017

Honoring and remembering our `missing persons` in London… (Part 2)

Honoring and remembering our `missing persons` in London… (Part 2)

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

In the gathering at the Cypriot Community Centre in London for the evening of honouring and remembering of all our `missing persons` organised by the Organisation of Relatives of Missing Cypriots (UK) on the 21st of October 2017 Saturday, after the speech of the President Neoklis Neokleous, two poets read their poems about "missing persons" – Aycan Sarachoghlou and Niki Ioakim.
Next our dear friend Christina Pavlou Solomi Patsia from "Together We Can" – the bicommunal association of the relatives of missing persons and victims of war – speaks…
She says:
"Dear friends,
Thank you, for hosting us here today, on this special day in memory of our missing Turkish Cypriots and Greek Cypriots.
As some of you may know, I am from Komi Kebir, Karpas Peninsula and both my father and brother are missing since 15 August 1974.
It was 2007, just after the discovery of a grave in Galatia Lake in Karpas with the remains of the people found there, that I found out about Sevgul and her work while watching a program on a TV station in Cyprus. She was on a TV program with Spyros Hadjinicolaou from Yialousa whose father was among the ones found in the lake, asking people to come forward with any information they might have about burial places of missing; Turkish Cypriots or Greek Cypriots.
Sevgul introduced me to the group called "Together we can", a bicomunal group of families with relatives missing from the period 1963-1974, from both communities.
In this group I got to understand that others have the same pain as mine.
There is no difference between Greek Cypriot pain and Turkish Cypriot pain.
Pain has no colour or nationality.
Pain is pain and you can't measure it differently.
Through the group we grew closer to each other as families with the same pain. Sevgul's reports of our stories in her newspapers Yeniduzen and Politis inspired a flow of information from her readers. We cross checked it with information provided by the families about the disappearance of their relatives and started to put all the pieces together to try and complete the puzzle to find our missing relatives.
Sevgul would always pass the information to CMP officers for the final investigation and excavation of the possible burial site.
Thanks to Sevgul and her readers, much information and stories came to light, many burial sites were uncovered and the remains of many missing persons were returned to their families for closure to take place, according to their religion and culture; And for the missing, to rest in peace in a grave, in dignity.
One of these trails, led to the burial place of my father and brother.
Information was given to Sevgul in 2005 that there was another grave next to the first grave found in Galatia Lake. There was strong hope that my father and brother would be in this grave.
Since then digging took place, from time to time, in and around the lake, but not on the indicated spot.
In 2008 there was more accurate information on the specific location.... A Turkish Cypriot family from the area risked their lives to insist on the reliability of their information. Eventually, nearly 10 years later, in April 2017, digging started in the correct spot and at the correct depth. A grave with six people was found. I visited the site immediately and I quickly recognized my father and brother. I had a vivid memory of the clothes they were wearing when we last saw them. I knew it was them. My feelings; … pain and joy that we finally found them and we can bury them with dignity at last.
But before we can bury them there is another hurdle.
We need to wait for the DNA results to confirm their identity. Another long wait……
Before I go on I would like to express again my deepest gratitude to the Turkish Cypriot family who came forward with the information and who stood by me until the digging finally took place in the right place.
Without them, I would still be looking.
The feelings of the relatives burying their loved ones are indescribable...
"Να φιλήσω τα κόκαλα τους τζαι να τους θάψω θέλω….. τζαι ας πεθάνω" "I want to kiss their bones and bury them … and then I can die" As my mother always says.
This is the final closure that all of us are waiting for, after so many years of false hopes and lies spun to us, by so many different officials over the years, in every past government since then.
Politicians have exploited the families of the missing at every opportunity; memorials, Christmas, Easters and especially on the black anniversaries of '74 where they like to parade the relatives of the missing, holding the black and white photographs of their loved ones.
A familiar scene to all of you, I am sure.
The worst lies were spun ahead of elections, where they promised to bring the missing home - alive.
Unfortunately our hopes and dreams were never fulfilled. One by one they are brought back in small boxes. Sometimes, only a few pieces of bones, to be united with their families.....
The tragedy is that, some mothers, fathers or wives are no longer with us to receive them. Some left early. They couldn't bear the pain from their loss.
In some cases only grandchildren are around to welcome them and occasionally there is nobody left, to receive them and bury them.
Most of those who experienced this tragic loss, understand that we can't continue hating and looking for revenge.
Hatred and revenge brought us to today's situation. More of it would only shed more blood.
We must realize that the pain of those from Assia is the same as those of Tochni, Alamino, Palekithro, Maratha, Sandalari, Aloa and of Karpas…
It's a pain and a trauma that no one else can treat but ourselves. Only if we can look in to each other's eyes and admit all the pain we have inflicted on each other with the rapes and killings; only if we can apologize to each other and promise to protect each other can we pave a better way for our children.
It won't bring back the good old times, the laughter, the loved ones who are still missing, but it will at least give a chance for a fresh start, with truth and reconciliation...
We can't forget but we must move forward learning from our mistakes and trying not to repeat them.
We must try for a new start.
The new start will come when we have healed the open wounds.
One big open wound of Cyprus is our missing from both communities.
As a first step we must try harder to encourage everyone to come forward and give any information they might have on burial sites or stories of our missing from both communities.
Finding all our missing and burying them, is the final step for closure and turning the page for a new start.
To do justice to our dead we must bring peace and reconciliation to Cyprus.
That's what we owe the new generations, to our children and our grandchildren who live on our beautiful island.
We are all Cypriots and we must all remember that...
Cyprus is too small to be divided, and it is big enough to host all of us..."
After her touching speech I make my presentation with slides showing photographs about our voluntary, humanitarian work in Cyprus and giving details to the Turkish Cypriots and Greek Cypriots attending the evening. But first I show photos about who we are as "Together We Can" and introduce our leading members like Katerina Antona, Petros Souppouris, Spiros Hadjinikolaou, Huseyin Rustem Akansoy, Andreas Sizinos, Nurten Ozturk, Christos Efthymiou, Sevilay Berk, Maria Georgiadou and so on and also tell their stories so that it is known how much they have suffered and how they overcame their own pain to help heal the wounds of others…
After my presentation I answer questions and then we continue to sit and talk with London Cypriots, learning details of possible new burial sites in Cyprus or speaking with relatives of "missing" persons and learning their details…
Next day at the invitation of the Eptakomi Association St. Luke UK, we go to their gathering in the same place in the afternoon and we also make a presentation to the Eptakomi Cypriots living in London, asking for help since people from Eptakomi in Cyprus have never spoken to us… Nick Yiannoullou, their president in London would help us to get together with some Greek Cypriots from Eptakomi to interview them and to understand what had happened in Eptakomi in 1974… We are grateful to Nick Yiannoullou for his help for this… We have interviews with three Greek Cypriots lasting for about five hours…
While in London, we also visit the parliament and the Labour MP Khalid Mahmoud organises a gathering where Labour MP of Cyprus origin Bambos Charalambous also attends… Mary Southcott helps us to organise this meeting and at the suggestion of Nick Yiannoullou we also meet Baroness Meral Ece Hussein from the House of Lords… In our meetings we call on the MPs to help contact former British soldiers from their constituencies who had served in Cyprus during the years 1963-64 and 1974 in order to see if they have seen or heard something about "missing persons"… We are also grateful to Khalid Mahmoud and Mary Southcott for helping us organise these important meetings… They are preparing to give an early day motion in the parliament about "missing persons" soon…
And above all, we thank Neoklis Neokleous, Gokay Uchar, Kyriacos Paschali, Costas Pavlou and others from the Organisation of Relatives of Missing Cypriots (UK) for hosting us and to our dear friend Olia Akyla Papacosta, Eleni Tryfonas and Kika Tryphonos Dorotheou for helping us every step of the way in London…

2.11.2017

Photo: With Baroness Meral Ece Hussein and MP Babmos Charalambous at the House of Commons in London, together with Christina Pavlou Solomi Patsia...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 19th of November 2017, Sunday.

Τιμούμε και θυμόμαστε τους «αγνοούμενους» μας στο Λονδίνο… (Μέρος Β)

Τιμούμε και θυμόμαστε τους «αγνοούμενους» μας στο Λονδίνο… (Μέρος Β)

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Στην βραδινή εκδήλωση στο Κέντρο Κυπριακής Κοινότητας στο Λονδίνο που διοργανώθηκε από την Οργάνωση Συγγενών Κυπρίων Αγνοουμένων (ΗΒ) το Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2017, όπου τιμούμε και θυμούμαστε όλους τους «αγνοούμενους» μας, μετά την ομιλία του Προέδρου Νεοκλή Νεοκλέους, απαγγέλουν τα ποιήματα τους για τους «αγνοούμενους» δύο ποιήτριες, οι Aycan Sarachoghlou και Νίκη Ιωακείμ.
Μετά μιλά η αγαπητή μας φίλη Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά από το «Μαζί Μπορούμε!» - τη δικοινοτική οργάνωση συγγενών αγνοουμένων και θυμάτων πολέμου και λέει:
«Αγαπητοί φίλοι,
Σας ευχαριστούμε για τη φιλοξενία εδώ σήμερα, αυτή την ξεχωριστή μέρα μνήμης των αγνοούμενων μας Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων.
Όπως κάποιοι από εσάς γνωρίζετε, κατάγομαι από την Κώμη Κεπήρ, στη χερσόνησο της Καρπασίας και ο πατέρας και ο αδελφός μου είναι αγνοούμενοι από την 15η Αυγούστου 1974.
Ήταν το 2007, ακριβώς μετά την ανακάλυψη ενός τάφου όπου βρέθηκαν τα οστά ανθρώπων στη Λίμνη της Γαλάτειας στην Καρπασία, που είχα μάθει για τη Sevgul και το έργο της ενώ παρακολουθούσα ένα πρόγραμμα στην τηλεόραση στην Κύπρο. Ήταν σε ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα μαζί με το Σπύρο Χατζηνικολάου από τη Γιαλούσα, του οποίου ο πατέρας ήταν ανάμεσα σε αυτούς που βρέθηκαν στη λίμνη, και ζητούσαν από τον κόσμο να έρθουν με οτιδήποτε πληροφορίες μπορεί να έχουν για τόπους ταφής αγνοουμένων, Τουρκοκυπρίων ή Ελληνοκυπρίων.
Η Sevgul με σύστησε στην ομάδα που ονομάζεται «Μαζί Μπορούμε!», μια δικοινοτική ομάδα οικογενειών με συγγενείς αγνοούμενων από την περίοδο 1963-74 και από τις δύο κοινότητες.
Σε αυτή την ομάδα κατάλαβα ότι και άλλοι υποφέρουν τον ίδιο πόνο με μένα.
Δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ ελληνοκυπριακού και τουρκοκυπριακού πόνου.
Ο πόνος δεν έχει χρώμα ή εθνικότητα.
Ο πόνος είναι πόνος και δεν μπορείς να τον μετρήσεις αλλιώς.
Μέσω της ομάδας ήρθαμε πιο κοντά ο ένας στον άλλο, ως οικογένειες με τον ίδιο πόνο. Οι αναφορές της Sevgul για τις ιστορίες μας στις εφημερίδες YENIDUZEN και ΠΟΛΙΤΗΣ ενέπνευσαν μια ροή πληροφοριών από τους αναγνώστες της. Τις διασταυρώναμε με πληροφορίες που έδιναν οι οικογένειες για την εξαφάνιση των συγγενών τους και αρχίσαμε να βάζουμε μαζί όλα τα κομμάτια και προσπαθούμε να συμπληρώσουμε το πάζλ για να βρούμε τους αγνοούμενους συγγενείς μας.
Η Sevgul πάντοτε μετέφερε τις πληροφορίες στους λειτουργούς της ΔΕΑ για την τελική έρευνα και εκσκαφή του πιθανού τόπου ταφής.
Χάρη στη Sevgul και τους αναγνώστες της, ανακαλύφτηκαν πολλές πληροφορίες και ιστορίες, αποκαλύφτηκαν πολλοί τόποι ταφής και τα οστά πολλών αγνοουμένων ατόμων επιστράφηκαν στις οικογένειες τους για το κλείσιμο, σύμφωνα με τη θρησκεία και την κουλτούρα τους, και για τους αγνοουμένους να αναπαυθούν εν ειρήνη σε ένα τάφο, με αξιοπρέπεια.
Ένα από αυτά τα μονοπάτια οδήγησε στον τόπο ταφής του πατέρα και του αδελφού μου.
Το 2005 δόθηκαν πληροφορίες στη Sevgul ότι υπήρχε ένας άλλος τάφος δίπλα από τον πρώτο τάφο που βρέθηκε στη Λίμνη στη Γαλάτεια. Υπήρχε έντονη ελπίδα ότι ο πατέρας και ο αδελφός μου θα ήταν σε αυτό τον τάφο.
Από τότε, γίνονται εκσκαφές από καιρό σε καιρό, μέσα και γύρω από τη λίμνη, αλλά όχι στο σημείο που υποδείχθηκε.
Το 2008 υπήρξαν πιο ακριβείς πληροφορίες για τη συγκεκριμένη τοποθεσία… Μια οικογένεια Τουρκοκυπρίων από την περιοχή, διακινδύνευσε τη ζωή της επιμένοντας στην αξιοπιστία των πληροφοριών τους. Τελικά, σχεδόν 10 χρόνια μετά, τον Απρίλιο του 2017, ξεκίνησαν οι εκσκαφές στο σωστό σημείο και στο σωστό βάθος. Βρέθηκε ένας τάφος με έξι άτομα. Επισκέφτηκα αμέσως το σημείο και γρήγορα αναγνώρισα τον πατέρα και τον αδελφό μου. Είχα πολύ έντονη ανάμνηση των ρούχων που φορούσαν όταν τους είδαμε για τελευταία φορά. Ήξερα ότι ήταν αυτοί. Τα αισθήματα μου: … πόνος και χαρά που τελικά τους βρήκαμε και μπορούμε επιτέλους να τους θάψουμε με αξιοπρέπεια.
Όμως πριν να μπορέσουμε να τους θάψουμε υπάρχει ένα άλλο εμπόδιο.
Πρέπει να περιμένουμε για τα αποτελέσματα των εξετάσεων DNA για να επιβεβαιώσουν την ταυτότητα τους. Άλλη μια μακρά αναμονή…
Πριν να συνεχίσω θέλω να εκφράσω ξανά τη βαθιά μου ευγνωμοσύνη στην οικογένεια Τουρκοκυπρίων που έδωσαν τις πληροφορίες και που στάθηκαν δίπλα μου μέχρι την πραγματοποίηση της εκσκαφής στο σωστό σημείο.
Χωρίς αυτούς, θα εξακολουθούσα να ψάχνω.
Τα αισθήματα των συγγενών που θάβουν τους αγαπημένους τους είναι απερίγραπτα…
«Να φιλήσω τα κόκαλα τους τζαι να τους θάψω θέλω….. τζαι ας πεθάνω» «I want to kiss their bones and bury them … and then I can die» όπως λέει πάντοτε η μητέρα μου.
Αυτό είναι το τελικό κλείσιμο που όλοι μας περιμένουμε, μετά από τόσα χρόνια ψεύτικων ελπίδων και ψεμάτων που μας ρίχνουν, τόσοι πολλοί διαφορετικοί αξιωματούχοι όλα αυτά τα χρόνια, σε κάθε προηγούμενη κυβέρνηση από τότε.
Οι πολιτικοί έχουν εκμεταλλευτεί τις οικογένειες των αγνοουμένων σε κάθε ευκαιρία – μνημόσυνα, Χριστούγεννα, Πάσχα και ιδιαίτερα στις μαύρες επετείους του '74 όταν τους αρέσει να παρελαύνουν τους συγγενείς των αγνοουμένων ενώ κρατούν τις μαυρόασπρες φωτογραφίες των αγαπημένων τους.
Μια γνωστή σκηνή σε όλους σας, είμαι σίγουρη.
Τα χειρότερα ψέματα ρίχθηκαν πριν από εκλογές, όταν υποσχέθηκαν να φέρουν τους αγνοούμενους σπίτι τους – ζωντανούς.
Δυστυχώς οι ελπίδες και τα όνειρα μας δεν εκπληρώθηκαν ποτέ. Ένας-ένας επιστρέφουν σε μικρά κιβώτια. Κάποτε μόνο μερικά οστά, για να επανενωθούν με τις οικογένειες τους…
Η τραγωδία είναι ότι κάποιες μητέρες, πατέρες ή σύζυγοι δεν είναι πια μαζί μας για να τους παραλάβουν. Κάποιοι έφυγαν νωρίς. Δεν μπορούσαν να αντέξουν τον πόνο από την απώλεια τους.
Σε κάποιες περιπτώσεις μόνο τα εγγόνια ζουν για να τους υποδεχθούν και κάποτε δεν υπάρχει κανένας για να τους παραλάβει και να τους θάψει.
Οι περισσότεροι από αυτούς που βίωσαν αυτή την τραγική απώλεια, καταλαβαίνουν ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να μισούμε και να αναζητούμε εκδίκηση.
Το μίσος και η εκδίκηση μας έφεραν στη σημερινή κατάσταση. Περισσότερο μίσος και εκδίκηση και θα χυθεί περισσότερο αίμα.
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο πόνος εκείνων από την Άσσια είναι ο ίδιος όπως εκείνων από την Τόχνη, τον Αλαμινό, το Παλαίκυθρο, τη Μάραθα, το Σανταλάρη, την ΑΛόα και την Καρπασία…
Είναι ένας πόνος και ένα τραύμα που κανένας άλλος δεν μπορεί να θεραπεύσει παρά μόνο εμείς οι ίδιοι. Μόνο αν μπορέσουμε να κοιτάξουμε στα μάτια ο ένας τον άλλο και να παραδεχθούμε όλο τον πόνο που προκαλέσαμε ο ένας στον άλλο με τους βιασμούς και τους σκοτωμούς, μόνο αν μπορέσουμε να απολογηθούμε ο ένας στον άλλο και να υποσχεθούμε να προστατεύσουμε ο ένας το άλλο, μόνο τότε μπορούμε να προετοιμάσουμε ένα καλύτερο δρόμο για τα παιδιά μας.
Δεν θα φέρει πίσω τους καλούς καιρούς, το γέλιο, τους αγαπημένους που είναι ακόμα αγνοούμενοι, αλλά τουλάχιστον θα δώσει μια ευκαιρία για μια νέα αρχή, με αλήθεια και συμφιλίωση…
Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε αλλά πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά μαθαίνοντας από τα λάθη μας και προσπαθώντας να μην τα επαναλάβουμε.
Πρέπει να προσπαθήσουμε για μια νέα αρχή.
Η νέα αρχή θα έρθει όταν έχουμε θεραπεύσει τις ανοικτές πληγές.
Μια μεγάλη ανοικτή πληγή της Κύπρου είναι οι αγνοούμενοι μας και από τις δύο κοινότητες.
Ως πρώτο βήμα πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο να ενθαρρύνουμε όλους να έρθουν και να δώσουν όποιες πληροφορίες μπορεί να έχουν για τόπους ταφής ή ιστορίες των αγνοουμένων μας και από τις δύο κοινότητες.
Η ανεύρεση όλων των αγνοουμένων και η ταφή τους είναι το τελικό βήμα για κλείσιμο και για να γυρίσουμε τη σελίδα για μια νέα αρχή.
Για να δικαιώσουμε τους νεκρούς μας πρέπει να φέρουμε ειρήνη και συμφιλίωση στην Κύπρο.
Αυτό είναι που χρωστούμε στις νέες γενιές, στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας που ζούνε στο όμορφο μας νησί.
Είμαστε όλοι Κύπριοι και πρέπει όλοι να το θυμόμαστε αυτό…
Η Κύπρος είναι πολύ μικρή για να είναι διαιρεμένη, και είναι αρκετά μεγάλη για να μας φιλοξενεί όλους μας…»
Μετά τη συγκινητική της ομιλία, κάνω την παρουσίαση μου δείχνοντας φωτογραφίες για το εθελοντικό, ανθρωπιστικό μας έργο στην Κύπρο και δίνω λεπτομέρειες στους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους που είναι παρόντες στην εκδήλωση. Όμως πρώτα τους δείχνω φωτογραφίες για το ποιοι είμαστε ως «Μαζί Μπορούμε!» και παρουσιάζω τα κορυφαία μέλη μας όπως την Κατερίνα Αντώνα, τον Πέτρο Σουππουρή, τον Σπύρο Χατζηνικολάου, τον Huseyin Rustem Akansoy, τον Ανδρέα Σύζινο, τη Nurten Ozturk, τον Χρίστο Ευθυμίου, τη Sevilay Berk, τη Μαρία Γεωργιάδου κτλ., και επίσης λέω τις ιστορίες τους έτσι ώστε να γίνει γνωστό πόσο έχουν υποφέρει και πως ξεπέρασαν τον δικό τους πόνο για να βοηθήσουν να επουλωθούν οι πληγές των άλλων…
Μετά την παρουσίαση μου απαντώ σε ερωτήσεις και μετά συνεχίζουμε να καθόμαστε και να μιλούμε με τους Κύπριους του Λονδίνου, μαθαίνοντας λεπτομέρειες για νέους πιθανούς τόπους ταφής στην Κύπρο ή μιλώντας με τους συγγενείς των «αγνοουμένων» και μαθαίνουμε τις λεπτομέρειες τους…
Την επόμενη μέρα, μετά από πρόσκληση του Συνδέσμου Επτακώμης St. Luke ΗΒ, πάμε στη συνάντηση τους το απόγευμα στο ίδιο μέρος και κάνουμε επίσης μια παρουσίαση στους Κύπριους της Επτακώμης που ζουν στο Λονδίνο, ζητώντας βοήθεια εφόσον οι άνθρωποι από την Επτακώμη στην Κύπρο ποτέ δεν μας έχουν μιλήσει… Ο Νικ Γιάννουλου, ο πρόεδρος τους στο Λονδίνο μας βοηθά να έρθουμε σε επαφή με κάποιους Ελληνοκύπριους από την Επτακώμη για να τους πάρουμε συνέντευξη και να καταλάβουμε τι είχε συμβεί στην Επτακώμη το 1974… Είμαστε ευγνώμονες στον Νικ Γιάννουλου για τη βοήθεια του… Παίρνουμε συνεντεύξεις από τρεις Ελληνοκύπριους, που διαρκούν περίπου πέντε ώρες…
Ενώ είμαστε στο Λονδίνο επισκεπτόμαστε επίσης και το κοινοβούλιο και ο Khalid Mahmoud, Βουλευτής του Εργατικού Κόμματος διοργανώνει μια συνάντηση στην οποία παρίσταται και ο κυπριακής καταγωγής Βουλευτής του Εργατικού Κόμματος Πάμπος Χαραλάμπους… Η Mary Southcott επίσης μας βοηθά να οργανώσουμε αυτή τη συνάντηση και με την εισήγηση του Νικ Γιάννουλου συναντούμε επίσης και τη Βαρόνη Meral Ece Hussein από τη Βουλή των Λόρδων… Στις συναντήσεις μας καλούμε τους βουλευτές να βοηθήσουν να έρθουμε σε επαφή με πρώην Βρετανούς στρατιώτες από τις εκλογικές τους περιφέρειες, που είχαν υπηρετήσει στην Κύπρο το 1963-64 και 1974 έτσι ώστε να δούμε αν έχουν δει ή ακούσει κάτι για «αγνοούμενους»… Είμαστε επίσης ευγνώμονες στους Khalid Mahmoud και Mary Southcott που μας βοήθησαν να οργανώσουμε αυτές τις σημαντικές συναντήσεις… Προετοιμάζονται να υποβάλουν σύντομα στη βουλή ένα προσχέδιο για ψήφισμα για τους «αγνοούμενους»…
Και πάνω απ' όλα ευχαριστούμε τους Νεοκλή Νεοκλέους, Gokay Uchar, Κυριάκο Πασχάλη, Κώστα Παύλου και άλλους από την Οργάνωση Συγγενών Κυπρίων Αγνοουμένων (ΗΒ) για τη φιλοξενία και τις αγαπητές μας φίλες Όλια Ακύλα Παπακώστα, Ελένη Τρύφωνα και Κίκα Τρύφωνος Δωροθέου που μας βοήθησαν σε κάθε βήμα στο Λονδίνο…

Photo: Μαζί με τη Βαρόνη Meral Ece Hussein και το βουλευτή Πάμπο Χαραλάμπους …

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 19th of November 2017, Sunday.